สรุป แนวข้อสอบ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพ.ศ. 2563

สรุป แนวข้อสอบ
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณ
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563

ความเป็นมาและความสำคัญ

ระเบียบนี้ออกมาเพื่อปรับปรุงระเบียบเดิม (พ.ศ. 2541) ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎหมายและสถานการณ์ในปัจจุบัน โดยเฉพาะหลังจากที่มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และมีกฎหมายใหม่ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงานการเงินการคลังท้องถิ่น ระเบียบนี้จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการกำกับดูแลให้ อปท. บริหารงบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส ตรวจสอบได้

สาระสำคัญของระเบียบโดยละเอียด

หมวด 1 บททั่วไป

• คำนิยามสำคัญ:

– “งบประมาณ” หมายถึง แผนงานหรืองานสำหรับประมาณการด้านรายรับและรายจ่าย
– “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” ครอบคลุมองค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล เมืองพัทยา และ อปท. อื่นที่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้น
– “สภาท้องถิ่น” และ “ผู้บริหารท้องถิ่น” ตามกฎหมายจัดตั้งของแต่ละ อปท.
– “เจ้าหน้าที่งบประมาณ” คือ ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

• ปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้ มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหา และกำหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติม

หมวด 2 ลักษณะของงบประมาณ

• รูปแบบงบประมาณ: ต้องจัดทำเป็นข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีหรือเพิ่มเติม

• แหล่งรายได้ที่นำมาจัดทำงบประมาณ:

1. รายได้ที่จัดเก็บเอง (ภาษี ค่าธรรมเนียม ฯลฯ)
2. รายได้ที่รัฐจัดสรรให้ (ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ ฯลฯ)
3. เงินอุดหนุนจากรัฐบาล
4. เงินสะสม โดยได้รับอนุมัติจากสภาท้องถิ่น

• องค์ประกอบของงบประมาณรายจ่าย:

1. งบกลาง ประกอบด้วย:
– เงินเดือนของข้าราชการการเมือง
– เงินสำรองจ่าย (กรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น)
– รายจ่ายตามข้อผูกพัน (เช่น เงินสมทบกองทุนประกันสังคม)
– เงินช่วยพิเศษต่างๆ (เช่น ค่าทำศพ)

2. งบประมาณรายจ่ายตามแผนงาน แบ่งเป็น:
– งบบุคลากร (เงินเดือน ค่าจ้าง)
– งบดำเนินงาน (ค่าตอบแทน ค่าใช้สอย ค่าวัสดุ ค่าสาธารณูปโภค)
– งบลงทุน (ค่าครุภัณฑ์ ที่ดินและสิ่งก่อสร้าง)
– งบเงินอุดหนุน (เงินอุดหนุนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์กรประชาชน)
– งบรายจ่ายอื่น (รายจ่ายที่ไม่เข้าลักษณะประเภทอื่นๆ)

หมวด 3 วิธีการจัดทำงบประมาณ

• แนวทางการจัดทำงบประมาณ: ต้องยึดหลักการ

1. แนวทางการพัฒนาของท้องถิ่นตามที่ได้ประกาศไว้
2. แผนพัฒนาท้องถิ่น (แผน 5 ปี)
3. นโยบายของผู้บริหารท้องถิ่นที่แถลงต่อสภา

• ขั้นตอนการจัดทำ:

1. หัวหน้าหน่วยงานแต่ละหน่วยทำประมาณการรายรับ-รายจ่าย เสนอเจ้าหน้าที่งบประมาณ
2. เจ้าหน้าที่งบประมาณรวบรวมข้อมูลการเงิน รายได้ สถิติ เพื่อคำนวณยอดงบประมาณ
3. เจ้าหน้าที่งบประมาณทำร่างงบประมาณเสนอผู้บริหารท้องถิ่น
4. ผู้บริหารท้องถิ่นเสนอร่างงบประมาณต่อสภาท้องถิ่นภายในวันที่ 15 สิงหาคม

• เงินอุดหนุน: อปท. สามารถตั้งงบประมาณอุดหนุนหน่วยงานอื่นได้ไม่เกิน 2% ของรายได้จริงในปีที่ผ่านมา (ไม่รวมเงินอุดหนุนที่รัฐจัดสรรให้) ยกเว้นกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วนตามนโยบายรัฐบาล

หมวด 4 การโอนและการแก้ไขเปลี่ยนแปลงงบประมาณ

• อำนาจในการโอนงบประมาณ:

1. ผู้บริหารท้องถิ่นมีอำนาจอนุมัติ:
– การโอนงบประมาณระหว่างหมวดรายจ่ายทั่วไปในแผนงานเดียวกัน
– การโอนงบประมาณระหว่างประเภทรายจ่ายในงบลงทุน ที่ไม่กระทบต่อลักษณะงาน ปริมาณ คุณภาพ

2. สภาท้องถิ่นมีอำนาจอนุมัติ:
– การโอนเพิ่ม/ลดในหมวดครุภัณฑ์ ที่ดิน และสิ่งก่อสร้าง ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยนไป
– การโอนไปตั้งจ่ายเป็นรายการใหม่ในงบลงทุน

• การแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงงบประมาณ:

1. ผู้บริหารท้องถิ่นมีอำนาจแก้ไข:
– การแก้ไขคำชี้แจงงบประมาณที่ไม่กระทบต่อลักษณะ ปริมาณ คุณภาพของรายการ

2. สภาท้องถิ่นมีอำนาจแก้ไข:
– การแก้ไขคำชี้แจงในงบลงทุนที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยนแปลง
– การแก้ไขเปลี่ยนแปลงสถานที่ก่อสร้าง

หมวด 5 การควบคุมงบประมาณ

• ผู้มีหน้าที่ควบคุมงบประมาณ: ผู้บริหารท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่งบประมาณรับผิดชอบร่วมกัน
• การเบิกจ่ายเงินงบประมาณ: ต้องมีงบประมาณเพียงพอ และมีรายการเพื่อการนั้นโดยเฉพาะ
• การก่อหนี้ผูกพัน: จะก่อหนี้ผูกพันได้เฉพาะตามที่กำหนดไว้ในงบประมาณรายจ่ายประจำปีหรือเพิ่มเติมเท่านั้น
• การขยายเวลาเบิกจ่าย: กรณีสิ้นปีงบประมาณแล้ว แต่ยังไม่ได้เบิกจ่าย สามารถเบิกตัดปีหรือขยายเวลาได้ตามที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด

ความแตกต่างที่สำคัญจากระเบียบเดิม (พ.ศ. 2541)

1. ปรับปรุงคำนิยาม ให้ครอบคลุมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกรูปแบบ

2. กำหนดระยะเวลาชัดเจน ในการเสนอร่างงบประมาณต่อสภาท้องถิ่น ต้องดำเนินการภายในวันที่ 15 สิงหาคม

3. กำหนดเพดานเงินอุดหนุน ไม่เกิน 2% ของรายได้จริงในปีที่ผ่านมา (ไม่รวมเงินอุดหนุนจากรัฐ)

4. ชี้ชัดอำนาจอนุมัติ ระหว่างผู้บริหารท้องถิ่นกับสภาท้องถิ่นในการโอนและแก้ไขเปลี่ยนแปลงงบประมาณ

5. เพิ่มความยืดหยุ่น ในการบริหารงบประมาณ เช่น การโอนงบประมาณระหว่างหมวดในแผนงานเดียวกัน ให้เป็นอำนาจของผู้บริหารท้องถิ่น

---

ระเบียบนี้มุ่งเน้นให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจนในการบริหารงบประมาณ สร้างความคล่องตัวในการทำงาน ในขณะเดียวกันก็เพิ่มกลไกการควบคุมตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและโปร่งใส

แนวข้อสอบ
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563

คำชี้แจง: จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว

1. ใครเป็นผู้รักษาการตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563?
ก. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ข. ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ค. อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น
ง. ผู้ว่าราชการจังหวัด

2. “เจ้าหน้าที่งบประมาณ” ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณฯ หมายถึงผู้ใด?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. ผู้อำนวยการกองคลัง
ง. เจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากผู้บริหารท้องถิ่น

3. ผู้บริหารท้องถิ่นต้องเสนอร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปีต่อสภาท้องถิ่นภายในวันที่เท่าใด?

ก. 15 กรกฎาคม
ข. 31 กรกฎาคม
ค. 15 สิงหาคม
ง. 31 สิงหาคม

4. งบประมาณรายจ่ายประจำปีขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องจัดทำในรูปแบบใด?

ก. แผนพัฒนาท้องถิ่น
ข. ข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติ
ค. ระเบียบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ง. ประกาศองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

5. งบประมาณรายจ่ายประกอบด้วยส่วนใดบ้าง?

ก. งบกลาง และงบประมาณรายจ่ายตามแผนงาน
ข. งบทั่วไป และงบเฉพาะการ
ค. งบลงทุน และงบดำเนินงาน
ง. งบบุคลากร และงบครุภัณฑ์

6. การโอนเงินงบประมาณรายจ่ายในงบลงทุน โดยการโอนเพิ่ม โอนลด ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยนแปลง หรือโอนไปตั้งจ่ายเป็นรายการใหม่ ให้เป็นอำนาจอนุมัติของผู้ใด?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. สภาท้องถิ่น
ง. ผู้ว่าราชการจังหวัด

7. การแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงงบประมาณรายจ่ายในงบลงทุน ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยน หรือเปลี่ยนแปลงสถานที่ก่อสร้าง ให้เป็นอำนาจอนุมัติของผู้ใด?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. สภาท้องถิ่น
ง. เจ้าหน้าที่งบประมาณ

8. งบประมาณรายจ่ายตามแผนงานแบ่งเป็นกี่ประเภท?

ก. 3 ประเภท
ข. 4 ประเภท
ค. 5 ประเภท
ง. 6 ประเภท

9. การตั้งงบประมาณรายจ่ายเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้กระทำตามที่มีกฎหมายใดบัญญัติไว้?

ก. กฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ
ข. กฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. กฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ
ง. กฎหมายว่าด้วยการกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจ

10. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถตั้งงบประมาณรายจ่ายเพื่อการลงทุนได้ไม่เกินร้อยละเท่าใดของงบประมาณรายจ่ายประจำปี?

ก. ไม่มีการกำหนดเพดานไว้
ข. ไม่เกินร้อยละ 10
ค. ไม่เกินร้อยละ 20
ง. ไม่เกินร้อยละ 30

11. ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563 มีผลบังคับใช้เมื่อใด?

ก. วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ข. วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ค. 30 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ง. 60 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

12. การตั้งงบประมาณรายจ่ายเพื่อให้ความช่วยเหลือในรูปของเงินอุดหนุนแก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์กรประชาชน องค์กรการกุศล และองค์กรที่จัดตั้งตามกฎหมาย ให้ตั้งได้ไม่เกินกี่เปอร์เซ็นต์?

ก. ไม่เกินร้อยละ 2 ของรายได้จริงในปีงบประมาณที่ผ่านมาโดยไม่รวมเงินอุดหนุนที่รัฐจัดสรรให้
ข. ไม่เกินร้อยละ 3 ของรายได้จริงในปีงบประมาณที่ผ่านมา
ค. ไม่เกินร้อยละ 5 ของรายได้จริงในปีงบประมาณที่ผ่านมา
ง. ไม่มีการกำหนดเพดานไว้

13. ในขั้นตอนการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี ใครมีหน้าที่รวบรวมรายงานการเงินและสถิติต่างๆ เพื่อใช้ประกอบการคำนวณขอตั้งงบประมาณ?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. หัวหน้าหน่วยงาน
ค. เจ้าหน้าที่งบประมาณ
ง. ผู้อำนวยการกองคลัง

14. การใช้จ่ายเงินสะสม ต้องได้รับอนุมัติจากผู้ใด?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. สภาท้องถิ่น
ง. ผู้ว่าราชการจังหวัด

15. การโอนงบประมาณรายจ่ายในหมวดค่าครุภัณฑ์ ที่ดินและสิ่งก่อสร้าง ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยน หรือโอนไปตั้งจ่ายเป็นรายการใหม่ ต้องได้รับอนุมัติจากใคร?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. สภาท้องถิ่น
ง. เจ้าหน้าที่งบประมาณ

16. ในการพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปีหรือร่างงบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติม สภาท้องถิ่นต้องพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในกี่วัน?

ก. 30 วัน
ข. 45 วัน
ค. 60 วัน
ง. ไม่ได้กำหนดไว้ในระเบียบนี้

17. ผู้ใดเป็นผู้จัดทำประมาณการรายรับและประมาณการรายจ่ายและเสนอต่อเจ้าหน้าที่งบประมาณ?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. หัวหน้าหน่วยงาน
ง. ผู้อำนวยการกองคลัง

18. ใครมีหน้าที่ในการควบคุมงบประมาณรายจ่ายและเงินนอกงบประมาณ?

ก. ผู้บริหารท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่งบประมาณ
ข. สภาท้องถิ่น
ค. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ง. ผู้อำนวยการกองคลัง

19. กรณีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ก่อหนี้ผูกพันไว้ก่อนสิ้นปี โดยสั่งซื้อหรือสั่งจ้าง หรือการเช่าทรัพย์สิน แต่ยังมิได้เบิกจ่ายในปีนั้น ให้ดำเนินการอย่างไร?

ก. ให้กันเงินไว้เบิกในปีถัดไปได้อีกไม่เกิน 1 ปี
ข. ให้กันเงินไว้เบิกในปีถัดไปได้อีกไม่เกิน 2 ปี
ค. ให้กันเงินไว้เบิกในปีถัดไปได้อีกไม่เกิน 3 ปี
ง. ให้กันเงินไว้เบิกตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย

20. รายจ่ายใดไม่จัดอยู่ในประเภทของงบกลาง?

ก. เงินสำรองจ่าย
ข. ค่าชำระหนี้เงินกู้และดอกเบี้ย
ค. เงินเดือนพนักงานส่วนท้องถิ่น
ง. เงินช่วยพิเศษ

---

เฉลยแนวข้อสอบ
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
พ.ศ. 2563 เฉลยและคำอธิบาย

ข้อ 1 เฉลย: ข. ปลัดกระทรวงมหาดไทย
คำอธิบาย: ตามระเบียบฯ ข้อ 6 กำหนดให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามระเบียบนี้ และมีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหา กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้

ข้อ 2 เฉลย: ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
คำอธิบาย: ตามระเบียบฯ ข้อ 4 นิยาม “เจ้าหน้าที่งบประมาณ” หมายความว่า ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือพนักงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่เจ้าหน้าที่งบประมาณ

ข้อ 3 เฉลย: ค. 15 สิงหาคม
คำอธิบาย: ตามระเบียบฯ ข้อ 23 กำหนดให้ผู้บริหารท้องถิ่นพิจารณาอนุมัติให้ตั้งงบประมาณยอดรายรับประจำปีงบประมาณ แล้วให้เจ้าหน้าที่งบประมาณรวบรวม และจัดทำเป็นร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปี แล้วเสนอต่อผู้บริหารท้องถิ่น และผู้บริหารท้องถิ่นต้องเสนอต่อสภาท้องถิ่นภายในวันที่ 15 สิงหาคม

ข้อ 4 เฉลย: ข. ข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติ
คำอธิบาย: ตามระเบียบฯ ข้อ 7 กำหนดว่า งบประมาณรายจ่ายประจำปีขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ต้องจัดทำเป็นข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี หรือข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติงบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติมแล้วแต่กรณี