คลังข้อสอบนักเทคนิคการแพทย์
โรงพยาบาลพุทธชินราช
PART 1: ข้อสอบเลือกตอบ (Multiple Choice Questions – 100 ข้อ)
- ผู้ป่วยกลุ่มเลือด A มี Antibodies ชนิดใดในพลาสม่าตามกฎของ Landsteiner?
ก. Anti-A
ข. Anti-B
ค. Anti-A และ Anti-B
ง. ไม่มี Antibody
- น้ำยา Anti-A ที่ใช้ในห้องปฏิบัติการธนาคารเลือดตามมาตรฐานสากลจะมีสีอะไร?
ก. สีเหลือง
ข. สีฟ้า
ค. ไม่มีสี (ใส)
ง. สีเขียว
- การทำ Major Crossmatching เป็นการทดสอบปฏิกิริยาระหว่างสารใด?
ก. Donor RBCs + Recipient Serum
ข. Recipient RBCs + Donor Serum
ค. Donor RBCs + Donor Serum
ง. Recipient RBCs + Recipient Serum
- สารต้านการแข็งตัวของเลือดชนิด CPD-A1 สามารถเก็บรักษา Red Blood Cells ได้นานกี่วัน ที่อุณหภูมิ 1-6 °C?
ก. 21 วัน
ข. 35 วัน
ค. 42 วัน
ง. 60 วัน
- Antibody ในระบบ ABO ชนิดใดที่เป็น IgM และสามารถกระตุ้น Complement ทำให้เกิด Intravascular Hemolysis ได้รุนแรงที่สุด?
ก. Naturally occurring Anti-A และ Anti-B
ข. Immune Anti-D
ค. Anti-Kell
ง. Anti-Fya
- การทดสอบ Direct Antiglobulin Test (DAT) ใช้เพื่อตรวจหาอะไร?
ก. Antibodies หรือ Complements ที่จับอยู่บนผิวเม็ดเลือดแดงในร่างกาย (In vivo)
ข. Free Antibodies ในพลาสม่าของผู้ป่วย (In vitro)
ค. Antigens บนผิวเม็ดเลือดแดง
ง. การทำปฏิกิริยา Crossmatch
- หมู่เลือดระบบ Rh ใดที่มีความสำคัญทางคลินิกมากที่สุดรองจากระบบ ABO เนื่องจากมีความเป็น Immunogenicity สูงสุด?
ก. C antigen
ข. E antigen
ค. D antigen
ง. e antigen
- ข้อใดคืออุณหภูมิที่เหมาะสมในการเก็บรักษา Fresh Frozen Plasma (FFP) ที่สามารถเก็บได้นานถึง 1 ปี?
ก. 1 ถึง 6 °C
ข. -18 °C หรือต่ำกว่า
ค. 20 ถึง 24 °C
ง. -4 °C
- ปรากฏการณ์ Bombay Phenotype (Oh) เกิดจากการขาด Gene ใด ทำให้ไม่สามารถสร้าง H antigen ได้?
ก. ABO gene
ข. FUT1 (H gene)
ค. RHD gene
ง. Se gene
- เกล็ดเลือดเข้มข้น (Platelet Concentrate) ต้องเก็บรักษาที่อุณหภูมิเท่าใด และต้องมีการเขย่าเบาๆ (Agitation) ตลอดเวลา?
ก. 1-6 °C
ข. 20-24 °C
ค. -20 °C
ง. 37 °C
- หญิงตั้งครรภ์ Rh negative หากทารกในครรภ์เป็น Rh positive มีโอกาสเกิด Hemolytic Disease of the Fetus and Newborn (HDFN) จาก Antibody ใด?
ก. Anti-A
ข. Anti-B
ค. Anti-D
ง. Anti-Le(a)
- การทดสอบ Indirect Antiglobulin Test (IAT) นิยมใช้ในขั้นตอนใดต่อไปนี้?
ก. Direct Coombs test ใน HDN
ข. Antibody Screening และ Identification
ค. การตรวจยืนยัน Autoimmune Hemolytic Anemia
ง. การตรวจ Paroxysmal Cold Hemoglobinuria
- เลือดปั่นแยกเกล็ดเลือด 1 ยูนิต (Platelet Concentrate from Single Unit) ควรเพิ่มระดับเกล็ดเลือดในผู้ป่วยตัวใหญ่มาตรฐานได้ประมาณเท่าใด?
ก. 5,000 – 10,000 /uL
ข. 20,000 – 30,000 /uL
ค. 50,000 /uL
ง. 100,000 /uL
- น้ำยา Coombs Reagent (AHG – Anti-Human Globulin) ชนิด Polyspecific ประกอบด้วยสารต้านใดเป็นหลัก?
ก. Anti-IgG และ Anti-C3d
ข. Anti-IgA และ Anti-IgM
ค. Anti-IgG และ Anti-IgM
ง. Anti-C3b และ Anti-C4
- ภาวะ Transfusion-Related Acute Lung Injury (TRALI) มักเกิดจากปัจจัยใดในเลือดของผู้บริจาค?
ก. Anti-HLA หรือ Anti-neutrophil antibodies
ข. Bacterial contamination
ค. High potassium
ง. Citrate toxicity
- Cryoprecipitate อุดมไปด้วย Coagulation Factors ชนิดใดหลักๆ?
ก. Factor II, VII, IX, X
ข. Fibrinogen, Factor VIII, Factor XIII, และ vWF
ค. Factor IX และ XI
ง. Albumin และ Globulin
- หากเกิดภาวะ Febrile Non-Hemolytic Transfusion Reaction (FNHTR) ปัจจัยส่วนใหญ่เกิดจากสารใด?
ก. Cytokines ที่หลั่งจาก White Blood Cells ในผลิตภัณฑ์เลือด
ข. ABO Incompatibility
ค. IgA deficiency
ง. Hemolysis ของ RBCs
- การลดจำนวนเม็ดเลือดขาวในผลิตภัณฑ์เลือด (Leukoreduction) ช่วยลดความเสี่ยงของข้อใดได้มากที่สุด?
ก. FNHTR และ CMV Transmission
ข. Allergic Reaction
ค. Volume Overload
ง. Iron Overload
- สารฟรุกโตส หรือน้ำตาล Dextrose ที่เติมลงในน้ำยาถุงเลือด (Preservative) เช่น CPD ทำหน้าที่อะไร?
ก. ป้องกันเลือดแข็งตัว
ข. เป็นแหล่งพลังงานสำหรับสร้าง ATP ในเม็ดเลือดแดง
ค. รักษาระดับ pH
ง. ป้องกันการสลายตัวของผนังเซลล์
- การทำ Washing Red Blood Cells เหมาะสำหรับผู้ป่วยกลุ่มใด?
ก. ผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้พลาสม่ารุนแรง (Anaphylactic) หรือ IgA deficiency
ข. ผู้ป่วยที่มีภาวะ Anemia ทั่วไป
ค. ผู้ป่วยต้องการเพิ่ม Platelet
ง. ผู้ป่วยติดเชื้อ Dengue
- สารต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใดที่นิยมใช้สำหรับการตรวจทางโลหิตวิทยา เช่น CBC มากที่สุด?
ก. Sodium Citrate
ข. EDTA (Ethylenediaminetetraacetic acid)
ค. Heparin
ง. Sodium Fluoride
- การย้อมสีสเมียร์เลือด (Blood Smear) ทางโลหิตวิทยา นิยมใช้สีกลุ่มใด?
ก. Gram Stain
ข. Romanowsky Stain (เช่น Wright-Giemsa Stain)
ค. Acid-Fast Stain
ง. Silver Stain
- เม็ดเลือดแดงที่มีรูปร่างผิดปกติเป็นรูปเคียว (Sickle Cell) เกิดจากการผ่าเหล่าของยีน Beta-globin ในตำแหน่งใด?
ก. Glutamic acid ถูกแทนที่ด้วย Valine ในตำแหน่งที่ 6
ข. Lysine ถูกแทนที่ด้วย Valine
ค. Glutamic acid ถูกแทนที่ด้วย Lysine
ง. Valine ถูกแทนที่ด้วย Alanine
- เม็ดเลือดขาวชนิดใดที่มีลักษณะ Nucleus 2-5 lobes และมี Neutrophilic granules ขนาดเล็กใน Cytoplasm มีหน้าที่หลักในการกำจัดแบคทีเรีย?
ก. Eosinophil
ข. Basophil
ค. Neutrophil
ง. Monocyte
- ค่าดัชนีเม็ดเลือดแดง (Red Cell Indices) ข้อใดคำนวณจาก (Hematocrit x 10) / RBC count แสดงถึงขนาดเฉลี่ยของเม็ดเลือดแดง?
ก. MCV
ข. MCH
ค. MCHC
ง. RDW
- ผู้ป่วย Thalassemia มักมีลักษณะของเม็ดเลือดแดงชนิดใดในสเมียร์เลือด?
ก. Macrocytic Normochromic
ข. Microcytic Hypochromic
ค. Normocytic Normochromic
ง. Megaloblastic
- การตรวจ Prothrombin Time (PT) ใช้เพื่อประเมินความสมบูรณ์ของ Coagulation Pathway ใด?
ก. Intrinsic Pathway
ข. Extrinsic และ Common Pathway
ค. Fibrinolytic Pathway
ง. Platelet Function
- สารต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใดใช้สำหรับการตรวจการแข็งตัวของเลือด (Coagulation testing เช่น PT, APTT) ในอัตราส่วน เลือด 9 : สาร 1?
ก. 3.2% Sodium Citrate
ข. EDTA
ค. Heparin
ง. Oxalate
- การพบ Hypersegmented Neutrophil (Nucleus >= 6 lobes) ในสเมียร์เลือด มักสัมพันธ์กับภาวะใด?
ก. Iron Deficiency Anemia
ข. Megaloblastic Anemia (B12 / Folate deficiency)
ค. Thalassemia Major
ง. Aplastic Anemia
- Inclusion body ในเม็ดเลือดแดงที่ประกอบด้วยสารคราบ DNA ที่ค้างอยู่ เรียกว่าอะไร?
ก. Heinz body
ข. Howell-Jolly body
ค. Basophilic stippling
ง. Pappenheimer body
- Inclusion body ในเม็ดเลือดแดงชนิด Heinz body เกิดจากการตกตะกอนของสารใด?
ก. Denatured Hemoglobin
ข. RNA
ค. Iron granules
ง. DNA
- การตรวจ Activated Partial Thromboplastin Time (aPTT) ใช้ติดตามประเมินการรักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใด?
ก. Warfarin
ข. Unfractionated Heparin (UFH)
ค. Aspirin
ง. Clopidogrel
- มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด Chronic Myelogenous Leukemia (CML) มักพบความผิดปกติทางพันธุกรรมแบบ translocation ใดที่สร้าง Philadelphia Chromosome?
ก. t(9;22)
ข. t(15;17)
ค. t(8;14)
ง. t(4;11)
- เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดใดมีบทบาทสำคัญในการตอบสนองต่อปฏิกิริยาภูมิแพ้ (Allergy) และการติดพยาธิ โดยมี Granules สีส้ม-แดง?
ก. Neutrophil
ข. Eosinophil
ค. Basophil
ง. Lymphocyte
- สภาวะใดต่อไปนี้ทำให้เกิด Pseudothrombocytopenia (เกล็ดเลือดต่ำเทียม) จากการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดในหลอดทดลอง?
ก. EDTA-dependent platelet agglutinin
ข. Heparin-induced thrombocytopenia
ค. Severe sepsis
ง. DIC
- การนับ Reticulocyte count แสดงถึงฟังก์ชันการทำงานของอวัยวะใด?
ก. ตับ (Liver)
ข. ม้าม (Spleen)
ค. ไขกระดูก (Bone Marrow)
ง. ไต (Kidney)
- ปัจจัยการแข็งตัวของเลือด (Coagulation Factor) ชนิดใดที่จัดอยู่ใน Fibrinogen group และถูกบริโภคหมดไปในระหว่างกระบวนการ Coagulation?
ก. Factors I, V, VIII, XIII
ข. Factors II, VII, IX, X
ค. Factors XI, XII, PK, HMWK
ง. Factors II, V, VII, X
- เอนไซม์ชนิดใดที่มีหน้าที่หลักในการย่อยสลายลิ่มเลือด (Fibrinolysis)?
ก. Thrombin
ข. Plasmin
ค. Fibrinogen
ง. Antithrombin III
- โรคทางพันธุกรรม Hemophilia A เกิดจากการขาดหรือบกพร่องของ Coagulation Factor ใด?
ก. Factor VIII
ข. Factor IX
ค. Factor XI
ง. Factor VII
- เม็ดเลือดขาวชนิด Atypical Lymphocyte (Reactive Lymphocyte) ที่พบในโรค Infectious Mononucleosis มักเกิดจากการติดเชื้อไวรัสชนิดใด?
ก. Cytomegalovirus
ข. Epstein-Barr Virus (EBV)
ค. Hepatitis B Virus
ง. HIV
- สีย้อม Gram Stain ตัวใดทำหน้าที่เป็น Primary Stain ในการติดสีแบคทีเรีย?
ก. Crystal Violet
ข. Iodine
ค. 95% Alcohol
ง. Safranin
- แบคทีเรียชนิดใดให้ผล Gram-positive cocci in clusters, Catalase positive และ Coagulase positive?
ก. Staphylococcus epidermidis
ข. Staphylococcus aureus
ค. Streptococcus pneumoniae
ง. Enterococcus faecalis
- ข้อใดคือสีรอง (Counterstain) ที่ใช้ในกระบวนการย้อมสี Acid-Fast Stain (Kinyoun หรือ Ziehl-Neelsen)?
ก. Carbolfuchsin
ข. Methylene Blue
ค. Malachite Green
ง. Safranin
- แบคทีเรีย Mycobacterium tuberculosis จัดเป็นเชื้อในกลุ่มใดจากการย้อมสีทางจุลชีววิทยา?
ก. Gram-negative bacilli
ข. Acid-Fast Bacilli (AFB)
ค. Gram-positive cocci
ง. Spirochete
- อาหารเลี้ยงเชื้อ MacConkey Agar เป็น Selective Medium ที่ยับยั้งการเติบโตของ Gram-positive bacteria ด้วยสารใด?
ก. Bile salts และ Crystal violet
ข. High NaCl
ค. Antibiotic vancomycin
ง. Eosin Y และ Methylene blue
- แบคทีเรีย Pseudomonas aeruginosa มีลักษณะเฉพาะตัวในข้อใดต่อไปนี้?
ก. Gram-negative bacillus, Oxidase positive, มีกลิ่นคล้ายผลไม้ (Grape-like odor) และสร้างสีเขียว Pyocyanin
ข. Gram-positive bacillus, Catalase negative
ค. Gram-negative coccus, Maltose fermenter
ง. Anaerobic spore-forming rod
- การทดสอบ CAMP Test ให้ผลบวก (เกิด Arrowhead hemolysis) ร่วมกับ Beta-hemolytic Gram-positive streptococci คือเชื้อใด?
ก. Streptococcus pyogenes (Group A)
ข. Streptococcus agalactiae (Group B)
ค. Streptococcus pneumoniae
ง. Enterococcus faecalis
- อาหารเลี้ยงเชื้อชนิดใดที่นิยมใช้สำหรับการทดสอบความไวต่อยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial Susceptibility Testing) วิธี Kirby-Bauer Disk Diffusion?
ก. Blood Agar
ข. Chocolate Agar
ค. Mueller-Hinton Agar (MHA)
ง. Nutrient Agar
- แบคทีเรียก่อโรคระบาด Vibrio cholerae มีลักษณะรูปร่าง และคุณสมบัติทางชีวเคมีอย่างไร?
ก. Comma-shaped Gram-negative rod, Oxidase positive, เจริญได้ดีใน TCBS agar
ข. Straight Gram-positive rod, Catalase negative
ค. Coccobacilli, Oxidase negative
ง. Diplococci, Capnophilic
- เชื้อราก่อโรค Cryptococcus neoformans สามารถย้อมตรวจหา Capsule ได้ด้วยวิธีใดที่ให้ผลเป็น Clear halo รอบเซลล์รา?
ก. Gram stain
ข. India Ink preparation
ค. Modified AFB stain
ง. Iodine stain
Review ลูกค้า
- เชื้อไวรัสชนิดใดที่เป็นสาเหตุหลักของการเกิดมะเร็งปากมดลูก (Cervical Cancer)?
ก. Human Papillomavirus (HPV)
ข. Herpes Simplex Virus (HSV)
ค. Epstein-Barr Virus (EBV)
ง. Human Immunodeficiency Virus (HIV)
- การฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งอัดความดันนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) มาตรฐานใช้สภาวะอุณหภูมิ ความดัน และระยะเวลาเท่าใด?
ก. 100 °C, 15 psi, 30 นาที
ข. 121 °C, 15 psi, 15-20 นาที
ค. 160 °C, 0 psi, 2 ชั่วโมง
ง. 134 °C, 30 psi, 3 นาที
- แบคทีเรียกลุ่ม ESBL (Extended-Spectrum Beta-Lactamase) ดื้อต่อยาปฏิชีวนะกลุ่มใดเป็นหลัก?
ก. Penicillins, 1st-3rd generation Cephalosporins และ Aztreonam
ข. Carbapenems
ค. Aminoglycosides
ง. Glycopeptides (Vancomycin)
- แบคทีเรียไร้อากาศ (Anaerobic bacteria) ข้อใดสามารถสร้าง Spore ได้และสร้างสารพิษปนเปื้อนในอาหาร canned food (Botulism)?
ก. Clostridium botulinum
ข. Clostridium tetani
ค. Bacteroides fragilis
ง. Propionibacterium acnes
- ยีน mecA ในเชื้อ Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus (MRSA) ถ่ายทอดการดื้อยาโดยการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างใด?
ก. Penicillin-Binding Protein (PBP2a)
ข. Efflux pump
ค. Outer membrane porin
ง. Ribosomal 50S subunit
- ไวรัสตับอักเสบชนิดใดที่เป็น RNA virus และมักติดต่อผ่านทางอาหารและน้ำปนเปื้อน (Fecal-oral route)?
ก. Hepatitis A และ E
ข. Hepatitis B และ C
ค. Hepatitis B และ D
ง. Hepatitis C และ D
- การตรวจหาเชื้อ Helicobacter pylori ในกระเพาะอาหาร สามารถทำได้โดยวัดเอนไซม์ใดที่เชื้อสร้างขึ้นในปริมาณสูง?
ก. Urease
ข. Catalase
ค. Oxidase
ง. Gelatinase
- เชื้อราลักษณะ Dimorphic fungus ที่พบก่อโรคระบบทางเดินหายใจในประเทศไทยและแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีชื่อว่าอะไร?
ก. Talaromyces marneffei (Penicillium marneffei)
ข. Histoplasma capsulatum
ค. Coccidioides immitis
ง. Blastomyces dermatitidis
- การตรวจด้วยวิธี Real-time RT-PCR ในการวินิจฉัยเชื้อ RNA Virus ขั้นตอน RT (Reverse Transcription) มีหน้าที่อะไร?
ก. สังเคราะห์ cDNA จาก RNA แม่แบบ
ข. ขยายจำนวน RNA โดยตรง
ค. ย่อยสลาย DNA สิ่งปนเปื้อน
ง. ติดฉลากสีเรืองแสง
- การทดสอบ Optochin Susceptibility test ใช้เพื่อจำแนกแบคทีเรีย Alpha-hemolytic streptococci ชนิดใดที่ให้ผลไวต่อยา (Sensitive)?
ก. Streptococcus pneumoniae
ข. Streptococcus viridans
ค. Streptococcus pyogenes
ง. Enterococcus faecium
- สารต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใดที่มีคุณสมบัติเป็น Glycolysis inhibitor เหมาะสำหรับการเจาะเลือดตรวจระดับน้ำตาล (Fasting Blood Sugar)?
ก. Sodium Fluoride (หลอดสีเทา)
ข. Lithium Heparin
ค. K2EDTA
ง. Sodium Citrate
- การตรวจ HbA1c (Glycated Hemoglobin) สะท้อนถึงการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยในช่วงระยะเวลาเฉลี่ยเท่าใด?
ก. 1-2 สัปดาห์
ข. 2-3 เดือน (8-12 สัปดาห์)
ค. 6 เดือน
ง. 1 ปี
- ค่าเอนไซม์ตับตัวใดที่มีความเฉพาะเจาะจงต่อการบาดเจ็บของเซลล์ตับ (Hepatocellular injury) มากที่สุด?
ก. ALT (SGPT)
ข. AST (SGOT)
ค. ALP
ง. LDH
- ผู้ป่วยที่มีภาวะ Jaundice จากการอุดตันของท่อน้ำดี (Obstructive Jaundice / Post-hepatic) มักพบผลการตรวจเคมีคลินิกในข้อใดสูงเด่น?
ก. Direct (Conjugated) Bilirubin และ Alkaline Phosphatase (ALP)
ข. Indirect (Unconjugated) Bilirubin
ค. Urine Urobilinogen สูงมาก
ง. Total Protein ต่ำ
- การวัดระดับ Creatinine ในเลือด นิยมใช้วิธีทางเคมีคลินิกวิธีใดเป็นมาตรฐาน (Colorimetric reaction)?
ก. Jaffe reaction (Picric acid)
ข. Biuret method
ค. BCG method
ง. Uricase method
- สูตร eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) ที่แนะนำโดย KDIGO ปัจจุบันนิยมใช้สมการใดมากที่สุด?
ก. CKD-EPI equation
ข. Cockcroft-Gault formula
ค. MDRD study equation
ง. Friedewald formula
- เอนไซม์ Cardiac Marker ตัวใดที่ขึ้นสูงได้ไวที่สุดภายใน 1-3 ชั่วโมงหลังเกิดภาวะ Acute Myocardial Infarction (AMI) แต่ไม่เฉพาะเจาะจงต่อกล้ามเนื้อหัวใจเพียงอย่างเดียว?
ก. Myoglobin
ข. CK-MB
ค. Cardiac Troponin I (cTnI)
ง. Troponin T (cTnT)
- Cardiac Biomarker มาตรฐานทองคำ (Gold Standard) ในการวินิจฉัยภาวะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (Acute Myocardial Infarction) คือข้อใด?
ก. Cardiac Troponin (cTnI / cTnT)
ข. CK-MB
ค. LDH-1
ง. AST
- สูตรคำนวณ LDL-Cholesterol ของ Friedewald equation คือข้อใด (เมื่อ Triglyceride < 400 mg/dL)?
ก. LDL = Total Cholesterol – HDL – (Triglyceride / 5)
ข. LDL = Total Cholesterol – HDL – (Triglyceride / 2.18)
ค. LDL = Total Cholesterol + HDL – (Triglyceride / 5)
ง. LDL = HDL – Total Cholesterol – (Triglyceride / 5)
- Electrolyte ใดที่เป็น Cation หลักในน้ำนอกเซลล์ (Extracellular Fluid) มีบทบาทสำคัญในการรักษาสมดุล Osmolality ของร่างกาย?
ก. Sodium (Na+)
ข. Potassium (K+)
ค. Calcium (Ca2+)
ง. Magnesium (Mg2+)
- ภาวะเม็ดเลือดแดงแตกในหลอดทดลอง (In vitro Hemolysis) จะส่งผลกระทบให้ผลการตรวจทางเคมีคลินิกข้อใด สูงขึ้นอย่างผิดปกติมากที่สุด?
ก. Potassium (K+) และ LDH
ข. Sodium (Na+) และ Chloride (Cl-)
ค. Glucose และ Albumin
ง. BUN และ Creatinine
- วิธีวัดระดับ Albumin ในซีรัมโดยใช้สีย้อม Dye-binding technique นิยมใช้สารเคมีใด?
ก. Bromcresol Green (BCG)
ข. Biuret reagent
ค. Diphenylamine
ง. Nessler’s reagent
- การวัดระดับ Total Protein ในซีรัม อาศัยปฏิกิริยา Biuret reaction ซึ่งสารละลายจะทำปฏิกิริยากับพันธะใดในโมเลกุลโปรตีน?
ก. Peptide bonds
ข. Disulfide bonds
ค. Hydrogen bonds
ง. Glycosidic bonds
- ภาวะ Metabolic Acidosis จะส่งผลต่อผลตรวจ Blood Gas (ABG) อย่างไร?
ก. pH ต่ำ (< 7.35) และ HCO3- ต่ำ (< 22 mEq/L)
ข. pH สูง (> 7.45) และ PaCO2 ต่ำ
ค. pH ต่ำ (< 7.35) และ PaCO2 สูง (> 45 mmHg)
ง. pH สูง (> 7.45) และ HCO3- สูง
- ฮอร์โมน Thyroid ชนิดใดที่มีรูปอิสระซึ่งเป็น active form หลักที่มีผลต่อการเผาผลาญของร่างกาย?
ก. Free T3 (FT3) และ Free T4 (FT4)
ข. Total T4
ค. Thyroglobulin
ง. TSH
- ภาวะ Primary Hypothyroidism จะแสดงผลการตรวจฮอร์โมน Thyroid อย่างไร?
ก. TSH สูง และ Free T4 ต่ำ
ข. TSH ต่ำ และ Free T4 สูง
ค. TSH ต่ำ และ Free T4 ต่ำ
ง. TSH สูง และ Free T4 สูง
- Tumor marker ตัวใดมีความสำคัญและนิยมใช้ติดตามการรักษาและรีแลปส์ของ มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colorectal Cancer)?
ก. CEA (Carcinoembryonic Antigen)
ข. AFP (Alpha-Fetoprotein)
ค. CA 125
ง. PSA
- Tumor marker ตัวใดสัมพันธ์กับการตรวจคัดกรองหรือติดตาม มะเร็งตับชนิด Hepatocellular Carcinoma (HCC)?
ก. AFP (Alpha-Fetoprotein)
ข. CA 19-9
ค. CA 15-3
ง. beta-hCG
- สาร Ketone body ชนิดใดที่พบปริมาณมากที่สุดในเลือดของผู้ป่วยภาวะ Diabetic Ketoacidosis (DKA)?
ก. Beta-hydroxybutyrate
ข. Acetoacetate
ค. Acetone
ง. Pyruvate
- การทดสอบ Oral Glucose Tolerance Test (OGTT) สำหรับวินิจฉัยโรคเบาหวานในคนทั่วไป Standard dose ของ Anhydrous Glucose ที่ใช้คือเท่าใด?
ก. 75 กรัม
ข. 50 กรัม
ค. 100 กรัม
ง. 25 กรัม
- Immunoglobulin (Ig) ชนิดใดที่มีขนาดโมเลกุลใหญ่ที่สุด มีลักษณะเป็น Pentamer และเป็นแอนติบอดีแรกที่ถูกสร้างขึ้นตอบสนองต่อ Primary Immune Response?
ก. IgM
ข. IgG
ค. IgA
ง. IgE
- Immunoglobulin ชนิดใดที่สามารถซึมผ่านรก (Placenta) จากแม่ไปสู่ลูกในครรภ์เพื่อมอบ Passive Immunity ได้?
ก. IgG
ข. IgM
ค. IgA
ง. IgE
- การตรวจหาเชื้อ HIV ในระยะสั้นหลังได้รับเชื้อ (Acute infection) ด้วยวิธี 4th Generation HIV Ag/Ab Combination Assay ตรวจหาอะไร?
ก. p24 Antigen และ Anti-HIV 1/2 Antibodies
ข. gp120 และ gp41 Antibodies
ค. HIV RNA และ DNA
ง. Reverse Transcriptase
- การวินิจฉัยยืนยันโรค Systemic Lupus Erythematosus (SLE) ทางภูมิคุ้มกันวิทยา นิยมตรวจหาแอนติบอดีชนิดใดที่มีความเฉพาะเจาะจงสูงมาก (High specificity)?
ก. Anti-dsDNA และ Anti-Sm antibodies
ข. ANA Homogeneous pattern
ค. Rheumatoid Factor
ง. Anti-CCP
- การตรวจโรคซิฟิลิสด้วยวิธี VDRL หรือ RPR เป็นการตรวจหาแอนติบอดีชนิดใด ซึ่งจัดเป็น Non-treponemal test?
ก. Reagin antibody (ต้าน Reaginic/Cardiolipin antigen)
ข. Specific Anti-TP IgG
ค. Anti-TPI antibody
ง. FTA-ABS
- ข้อใดคือวิธี Treponemal Test ที่ใช้ในการยืนยันผลการตรวจซิฟิลิสเมื่อให้ผลบวกจาก RPR?
ก. TPHA / TP-PA หรือ FTA-ABS
ข. VDRL
ค. Widal test
ง. Weil-Felix test
- การตรวจหา HBsAg ให้ผลบวก หมายความว่าอย่างไรในการวินิจฉัยโรคไวรัสตับอักเสบบี?
ก. ผู้ป่วยมีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Active infection หรือ Carrier)
ข. ผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันจากการฉีดวัคซีน
ค. ผู้ป่วยเคยติดเชื้อในอดีตและหายขาดแล้ว
ง. ผู้ป่วยไม่มีการติดเชื้อ
- Marker ทาง serology ตัวใดที่บ่งบอกว่าผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันต่อไวรัสตับอักเสบบีอันเกิดจากการฉีดวัคซีน (Vaccination)?
ก. Anti-HBs บวกเพียงอย่างเดียว (Anti-HBc ลบ)
ข. Anti-HBc Total บวก
ค. Anti-HBe บวก
ง. HBeAg บวก
- เทคนิค ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) ชนิด Sandwich ELISA ใช้สำหรับตรวจหาอะไรในตัวอย่าง?
ก. Antigen
ข. Antibody
ค. Haptens
ง. Nucleic acid
- การตรวจ Widal Test ใช้สำหรับช่วยการวินิจฉัยโรคใด โดยการตรวจหาแอนติบอดีต่อ O และ H antigen?
ก. Typhoid fever (Enteric fever)
ข. Scrub typhus
ค. Leptospirosis
ง. Brucellosis
- Immunoglobulin ชนิดใดที่จับอยู่บนผิวของ Mast cells และ Basophils และเกี่ยวข้องโดยตรงกับปฏิกิริยาภูมิแพ้ Type I Hypersensitivity?
ก. IgE
ข. IgA
ค. IgG
ง. IgM
- ระบบ Complement Pathway ใดที่ถูกกระตุ้นผ่านทางปฏิกิริยาระหว่าง Antigen กับ Antibody (IgM หรือ IgG)?
ก. Classical Pathway
ข. Alternative Pathway
ค. Lectin Pathway
ง. Terminal Pathway
- การตรวจ Rheumatoid Factor (RF) ในผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ส่วนใหญ่เป็นการตรวจหา IgM ที่ต่อต้านโครงสร้างใด?
ก. Fc region ของ Human IgG
ข. Fab region ของ IgG
ค. Heavy chain ของ IgM
ง. Variable region ของ IgA
- การตรวจ Procalcitonin (PCT) ในเลือด มีความสำคัญทางคลินิกเพื่อใช้ช่วยประเมินภาวะใด?
ก. ภาวะติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรงและ Sepsis
ข. โรคมะเร็งตับ
ค. ภาวะตับอักเสบจากไวรัส
ง. โรคภูมิแพ้ทางผิวหนัง
- การทดสอบ Lateral Flow Immunoassay (เช่นชุดตรวจ ATK หรือ Pregnancy test strip) อาศัยหลักการทางภูมิคุ้มกันวิทยาในรูปแบบใด?
ก. Immunochromatography Assay (ICA)
ข. Flow Cytometry
ค. Western Blot
ง. Nephelometry
- การวัดความขุ่นของปฏิกิริยา Antigen-Antibody complex ในสารละลายด้วยเครื่อง Nephelometry อาศัยหลักการทางฟิสิกส์ข้อใด?
ก. การกระเจิงของแสง (Light Scattering)
ข. การดูดกลืนแสง (Light Absorption)
ค. การหมุนของแสง (Optical Rotation)
ง. การเรืองแสง (Fluorescence)
- ผู้ป่วยที่มีระดับ C3 และ C4 ในซีรัมลดลงอย่างมีนัยสำคัญ สัมพันธ์กับภาวะใดทางคลินิก?
ก. มีการกระตุ้นและการบริโภค Complement อย่างหนัก เช่น ใน Active SLE
ข. มีการติดเชื้อแบคทีเรียระยะแรก
ค. ภาวะตับสร้างโปรตีนเพิ่มขึ้น
ง. โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว
- สารประกอบใดต่อไปนี้จัดเป็น Primary Lymphoid Organ ในระบบภูมิคุ้มกันของมนุษย์?
ก. Bone Marrow และ Thymus
ข. Spleen และ Lymph nodes
ค. Tonsils และ Peyer’s patches
ง. Appendix และ MALT
- การตรวจหา Anti-CCP (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide) มีประโยชน์เด่นกว่า Rheumatoid Factor อย่างไร?
ก. มีความเฉพาะเจาะจง (Specificity) ต่อโรค Rheumatoid Arthritis สูงกว่า
ข. ราคาถูกกว่า
ค. ตรวจพบได้เฉพาะในระยะท้ายของโรค
ง. ตรวจพบในโรค SLE ได้ดีกว่า
- ไวรัส HIV เข้าทำลายเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันชนิดใดเป็นหลัก โดยใช้ Glycoprotein gp120 เกาะกับ Receptors บนผิวเซลล์?
ก. CD4+ T-Helper Lymphocytes
ข. CD8+ Cytotoxic T-Lymphocytes
ค. B-Lymphocytes
ง. Natural Killer (NK) Cells
PART 2: เฉลยอย่างละเอียดและคำอธิบายทางพยาธิวิทยาคลินิก (Answer Key & Explanations)
ข้อ 1: ตอบ ข. Anti-B
คำอธิบาย: ผู้ป่วยกลุ่มเลือด A จะมี A antigen บนเม็ดเลือดแดง และสร้าง Anti-B antibody ในพลาสม่าตามกฎของ Landsteiner
ข้อ 2: ตอบ ข. สีฟ้า
คำอธิบาย: น้ำยาตรวจกลุ่มเลือด Anti-A มาตรฐานจะใส่สีฟ้า (Blue dye) ส่วน Anti-B จะเป็นสีเหลือง
ข้อ 3: ตอบ ก. Donor RBCs + Recipient Serum
คำอธิบาย: Major Crossmatch คือการนำเม็ดเลือดแดงของผู้บริจาค (Donor RBCs) มาทดสอบกับซีรัม/พลาสม่าของผู้รับ (Recipient Serum)
ข้อ 4: ตอบ ข. 35 วัน
คำอธิบาย: CPD-A1 (Citrate Phosphate Dextrose Adenine) เก็บ RBCs ได้นาน 35 วัน ส่วน SAGM จะเก็บได้ 42 วัน
ข้อ 5: ตอบ ก. Naturally occurring Anti-A และ Anti-B
คำอธิบาย: Anti-A และ Anti-B ในระบบ ABO เป็น Naturally occurring IgM มีโครงสร้าง Pentamer สามารถจับ Complement และทำลายเม็ดเลือดแดงในหลอดเลือดได้อย่างรุนแรง
ข้อ 6: ตอบ ก. Antibodies หรือ Complements ที่จับอยู่บนผิวเม็ดเลือดแดงในร่างกาย (In vivo)
คำอธิบาย: DAT ใช้ตรวจหา Antibodies หรือ Complements ที่จับอยู่บนผิว Red Blood Cells เรียบร้อยแล้วภายในร่างกาย (In vivo sensitization)
ข้อ 7: ตอบ ค. D antigen
คำอธิบาย: D antigen ในระบบ Rh มีความกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (Immunogenicity) สูงที่สุด รองจากระบบ ABO ทำให้เสี่ยงต่อการเกิด HDN และ HTR
ข้อ 8: ตอบ ข. -18 °C หรือต่ำกว่า
คำอธิบาย: FFP ต้องเก็บรักษาที่อุณหภูมิ -18 °C หรือต่ำกว่า เพื่อรักษาสภาพของ Coagulation Factors (โดยเฉพาะ Factor V และ VIII) ได้นาน 1 ปี
ข้อ 9: ตอบ ข. FUT1 (H gene)
คำอธิบาย: Bombay phenotype เกิดจากการเป็น Homozygous recessive (hh) ของ FUT1 gene ทำให้ไม่มี H enzyme จึงไม่สามารถสร้าง H antigen บนเม็ดเลือดแดงได้
ข้อ 10: ตอบ ข. 20-24 °C
คำอธิบาย: เกล็ดเลือดเก็บที่อุณหภูมิห้อง 20-24 °C ร่วมกับ Continuous Agitation เพื่อป้องกันเกล็ดเลือดเกาะกลุ่มและรักษาฟังก์ชัน
ข้อ 11: ตอบ ค. Anti-D
คำอธิบาย: แม่ Rh(D) negative ที่ได้รับเม็ดเลือดแดงทารก Rh(D) positive จะสร้าง Anti-D (IgG) ซึ่งสามารถผ่านรกไปทำลายเม็ดเลือดแดงทารกได้
ข้อ 12: ตอบ ข. Antibody Screening และ Identification
คำอธิบาย: IAT ใช้ตรวจหา Unbound/Free IgG antibodies ในพลาสม่าหรือซีรัม เช่น ในการทำ Antibody Screening, Identification และ Crossmatching
ข้อ 13: ตอบ ก. 5,000 – 10,000 /uL
คำอธิบาย: Platelet concentrate 1 unit (random donor) จะช่วยเพิ่มระดับเกล็ดเลือดได้ประมาณ 5,000 – 10,000 /uL ในผู้ป่วยผู้ใหญ่
ข้อ 14: ตอบ ก. Anti-IgG และ Anti-C3d
คำอธิบาย: Polyspecific AHG ประกอบด้วย Anti-IgG และ Anti-C3d เพื่อตรวจจับทั้ง IgG antibody และ Complement component บนเม็ดเลือดแดง
ข้อ 15: ตอบ ก. Anti-HLA หรือ Anti-neutrophil antibodies
คำอธิบาย: TRALI มักเกิดจาก Donor antibodies (Anti-HLA หรือ Anti-granulocyte/neutrophil) ในพลาสม่า เข้าไปทำปฏิกิริยากับ Neutrophils ของผู้รับส่งผลให้ปอดบวมน้ำ
ข้อ 16: ตอบ ข. Fibrinogen, Factor VIII, Factor XIII, และ vWF
คำอธิบาย: Cryoprecipitate มี Fibrinogen, Factor VIII, Factor XIII, von Willebrand Factor (vWF) และ Fibronectin สูง
ข้อ 17: ตอบ ก. Cytokines ที่หลั่งจาก White Blood Cells ในผลิตภัณฑ์เลือด
คำอธิบาย: FNHTR เกิดจาก Cytokines (เช่น IL-1, IL-6, TNF-alpha) ที่สะสมจากเม็ดเลือดขาวของผู้บริจาคระหว่างการเก็บรักษา
ข้อ 18: ตอบ ก. FNHTR และ CMV Transmission
คำอธิบาย: Leukoreduction ช่วยลด FNHTR, HLA Alloimmunization และการติดเชื้อ Cytomegalovirus (CMV) ที่อยู่ในเม็ดเลือดขาว
ข้อ 19: ตอบ ข. เป็นแหล่งพลังงานสำหรับสร้าง ATP ในเม็ดเลือดแดง
คำอธิบาย: Dextrose/Glucose ในน้ำยาถุงเลือดทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานสำหรับ Glycolysis pathway ของเม็ดเลือดแดงในการสร้าง ATP
ข้อ 20: ตอบ ก. ผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้พลาสม่ารุนแรง (Anaphylactic) หรือ IgA deficiency
คำอธิบาย: Washed RBCs ใช้กำจัด Plasma proteins ออกทั้งหมด เหมาะกับผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้พลาสม่ารุนแรง (Anaphylactic) หรือผู้ป่วย IgA deficiency
ข้อ 21: ตอบ ข. EDTA (Ethylenediaminetetraacetic acid)
คำอธิบาย: K2EDTA หรือ K3EDTA เป็น Anticoagulant มาตรฐานสำหรับ CBC เพราะรักษาคุณลักษณะและรูปร่างของเม็ดเลือดได้ดีที่สุด
ข้อ 22: ตอบ ข. Romanowsky Stain (เช่น Wright-Giemsa Stain)
คำอธิบาย: Romanowsky stains (เช่น Wright’s stain, Giemsa stain) ใช้สำหรับแยกแยะส่วนประกอบของเซลล์เม็ดเลือดได้อย่างชัดเจน
ข้อ 23: ตอบ ก. Glutamic acid ถูกแทนที่ด้วย Valine ในตำแหน่งที่ 6
คำอธิบาย: Hb S เกิดจาก Point mutation ในยีน Beta-globin ทำให้ Glutamic acid ถูกแทนที่ด้วย Valine ในตำแหน่งที่ 6
ข้อ 24: ตอบ ค. Neutrophil
คำอธิบาย: Neutrophil (PMN) มีบทบาทหลักในการทำ Phagocytosis กำจัดแบคทีเรีย
ข้อ 25: ตอบ ก. MCV
คำอธิบาย: MCV (Mean Corpuscular Volume) = (Hct (%) x 10) / RBC count (million/uL) เป็นตัวบอกขนาดเฉลี่ยของเม็ดเลือดแดง (fL)
ข้อ 26: ตอบ ข. Microcytic Hypochromic
คำอธิบาย: Thalassemia มีปัญหาในการสร้างสาย Globin ทำให้เม็ดเลือดแดงมีขนาดเล็กและติดสีจาง (Microcytic Hypochromic anemia)
ข้อ 27: ตอบ ข. Extrinsic และ Common Pathway
คำอธิบาย: PT ใช้ตรวจความสมบูรณ์ของ Extrinsic pathway (Factor VII) และ Common pathway (Factor X, V, II, I)
ข้อ 28: ตอบ ก. 3.2% Sodium Citrate
คำอธิบาย: 3.2% (0.109 M) Sodium Citrate ใช้สำหรับการตรวจ Coagulation โดยผสมในอัตราส่วน เลือด:สารต้าน = 9:1
ข้อ 29: ตอบ ข. Megaloblastic Anemia (B12 / Folate deficiency)
คำอธิบาย: Hypersegmented neutrophils เป็นลักษณะเด่นของ Megaloblastic anemia ซึ่งเกิดจากการขาด Vitamin B12 หรือ Folic acid
ข้อ 30: ตอบ ข. Howell-Jolly body
คำอธิบาย: Howell-Jolly bodies คือเศษชิ้นส่วน Nuclear DNA remnants ที่หลงเหลืออยู่ในเม็ดเลือดแดง มักพบในผู้ป่วยหลังผ่าตัดม้าม (Asplenia)
ข้อ 31: ตอบ ก. Denatured Hemoglobin
คำอธิบาย: Heinz bodies เกิดจาก Denatured/Precipitated Hemoglobin มักพบในภาวะ G6PD deficiency เมื่อได้รับ Oxidative stress
ข้อ 32: ตอบ ข. Unfractionated Heparin (UFH)
คำอธิบาย: aPTT ใช้ในการติดตามการบริหารยา Unfractionated Heparin (UFH) ส่วน Warfarin จะติดตามด้วยค่า PT/INR
ข้อ 33: ตอบ ก. t(9;22)
คำอธิบาย: Philadelphia chromosome เกิดจาก Translocation ระหว่างโครโมโซม 9 และ 22 [t(9;22)(q34;q11)] สร้างยีน BCR-ABL1 fusion gene
ข้อ 34: ตอบ ข. Eosinophil
คำอธิบาย: Eosinophil มี Granules ติดสีส้ม-แดง (Eosinophilic) ชัดเจน ทำหน้าที่ตอบสนองต่อ พยาธิ (Parasites) และ ภาวะภูมิแพ้ (Allergic diseases)
ข้อ 35: ตอบ ก. EDTA-dependent platelet agglutinin
คำอธิบาย: EDTA-dependent agglutinins ทำให้เกล็ดเลือดเกาะกลุ่มกันเมื่อสัมผัสกับ EDTA ทำให้เครื่องนับเซลล์นับเกล็ดเลือดได้ต่ำกว่าความเป็นจริง
ข้อ 36: ตอบ ค. ไขกระดูก (Bone Marrow)
คำอธิบาย: Reticulocyte คือเม็ดเลือดแดงตัวอ่อน การนับจำนวนแสดงถึงความสามารถในการสร้างเม็ดเลือดแดงของไขกระดูก (Erythropoietic activity)
ข้อ 37: ตอบ ก. Factors I, V, VIII, XIII
คำอธิบาย: Fibrinogen group (Factors I, V, VIII, XIII) จะถูก consumption สลายหมดไปในขั้นตอน Clot formation จึงไม่มีใน Serum
ข้อ 38: ตอบ ข. Plasmin
คำอธิบาย: Plasmin (ซึ่งมาจาก Plasminogen) ทำหน้าที่ย่อยสลาย Fibrin clot ได้ผลิตภัณฑ์ออกมาเป็น Fibrin Degradation Products (FDPs) และ D-Dimer
ข้อ 39: ตอบ ก. Factor VIII
คำอธิบาย: Hemophilia A เกิดจาก Factor VIII deficiency ส่วน Hemophilia B เกิดจาก Factor IX deficiency
ข้อ 40: ตอบ ข. Epstein-Barr Virus (EBV)
คำอธิบาย: Infectious Mononucleosis ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อ Epstein-Barr Virus (EBV) กระตุ้นให้ Cytotoxic T-cells เปลี่ยนรูปร่างเป็น Reactive Lymphocytes
ข้อ 41: ตอบ ก. Crystal Violet
คำอธิบาย: Crystal violet เป็นสีแรก (Primary stain) ที่ย้อมติดผนังเซลล์ของแบคทีเรียทั้งหมดเป็นสีม่วง
ข้อ 42: ตอบ ข. Staphylococcus aureus
คำอธิบาย: Staphylococcus aureus มีลักษณะติดสีแกรมบวก รูปกลมเรียงตัวเป็นพวงองุ่น Catalase positive และ Coagulase positive
ข้อ 43: ตอบ ข. Methylene Blue
คำอธิบาย: Acid-Fast stain ใช้ Carbolfuchsin เป็น primary stain, Acid-alcohol เป็น decolorizer และ Methylene blue (หรือ Malachite green) เป็น counterstain
ข้อ 44: ตอบ ข. Acid-Fast Bacilli (AFB)
คำอธิบาย: M. tuberculosis มีผนังเซลล์ประกอบด้วย Mycolic acid สูง ทำให้ย้อมติดสี Acid-Fast Bacilli (AFB) ทนต่อการล้างด้วยกรด-แอลกอฮอล์
ข้อ 45: ตอบ ก. Bile salts และ Crystal violet
คำอธิบาย: MacConkey agar มี Bile salts และ Crystal violet ที่ยับยั้ง Gram-positive bacteria และมี Lactose สำหรับทดสอบ Lactose fermentation
ข้อ 46: ตอบ ก. Gram-negative bacillus, Oxidase positive, มีกลิ่นคล้ายผลไม้ (Grape-like odor) และสร้างสีเขียว Pyocyanin
คำอธิบาย: Pseudomonas aeruginosa เป็น Gram-negative rod, Oxidase positive, สร้างเม็ดสี Pyocyanin/Pyoverdine และมีกลิ่นหอมคล้ายลูกอม/ผลไม้
ข้อ 47: ตอบ ข. Streptococcus agalactiae (Group B)
คำอธิบาย: Streptococcus agalactiae (Group B Streptococcus) ให้ผลบวกต่อ CAMP test ร่วมกับ Staphylococcus aureus เกิดเป็นรูปหัวลูกศร (Arrowhead)
ข้อ 48: ตอบ ค. Mueller-Hinton Agar (MHA)
คำอธิบาย: Mueller-Hinton Agar (MHA) เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อมาตรฐานสากลสำหรับการทำ Disk diffusion AST ตามเกณฑ์ CLSI
ข้อ 49: ตอบ ก. Comma-shaped Gram-negative rod, Oxidase positive, เจริญได้ดีใน TCBS agar
คำอธิบาย: Vibrio cholerae เป็น Gram-negative rod รูปงอคด (Comma-shaped), Oxidase positive, เติบโตสร้างโคโลนีสีเหลืองบนอาหารเลี้ยงเชื้อ TCBS agar
ข้อ 50: ตอบ ข. India Ink preparation
คำอธิบาย: การย้อมด้วย India Ink หรือ Nigrosin เป็นวิธีง่ายๆ ในการตรวจหา Polysaccharide capsule ของ Cryptococcus neoformans ซึ่งจะเห็นล้อมรอบเซลล์ใส
ข้อ 51: ตอบ ก. Human Papillomavirus (HPV)
คำอธิบาย: Human Papillomavirus (HPV) โดยเฉพาะสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง เช่น สายพันธุ์ 16 และ 18 เป็นสาเหตุหลักของการเกิดมะเร็งปากมดลูก
ข้อ 52: ตอบ ข. 121 °C, 15 psi, 15-20 นาที
คำอธิบาย: Autoclave มาตรฐานใช้อุณหภูมิ 121 °C (250 °F) ความดัน 15 psi ระยะเวลาอย่างน้อย 15-20 นาที เพื่อทำลาย Spore ของเชื้อได้หมด
ข้อ 53: ตอบ ก. Penicillins, 1st-3rd generation Cephalosporins และ Aztreonam
คำอธิบาย: ESBL สร้างเอนไซม์ย่อย Penicillins, Cephalosporins (1st, 2nd, 3rd, 4th gen) และ Monobactams (Aztreonam) แต่ยังไวต่อ Carbapenems
ข้อ 54: ตอบ ก. Clostridium botulinum
คำอธิบาย: Clostridium botulinum เป็น Gram-positive anaerobic spore-forming rod สร้าง Neurotoxin อันตรายในอาหารปนเปื้อนบรรจุกระป๋อง
ข้อ 55: ตอบ ก. Penicillin-Binding Protein (PBP2a)
คำอธิบาย: ยีน mecA รหัสสร้าง PBP2a (Penicillin-Binding Protein 2a) ซึ่งมีความผูกพัน (Affinity) ต่ำมากต่อยากลุ่ม Beta-lactam ทั้งหมด
ข้อ 56: ตอบ ก. Hepatitis A และ E
คำอธิบาย: Hepatitis A virus (HAV) และ Hepatitis E virus (HEV) ติดต่อผ่านทาง Fecal-oral route (อาหารและน้ำ)
ข้อ 57: ตอบ ก. Urease
คำอธิบาย: H. pylori สร้างเอนไซม์ Urease ปริมาณมากเพื่อเปลี่ยน Urea เป็น Ammonia ช่วยปรับสภาพกรดในกระเพาะอาหารให้เป็นกลางรอบๆ เซลล์เชื้อ
ข้อ 58: ตอบ ก. Talaromyces marneffei (Penicillium marneffei)
คำอธิบาย: Talaromyces marneffei เป็นเชื้อราสองรูป (Dimorphic fungus) ที่เป็นโรคติดเชื้อประจำถิ่นในไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ข้อ 59: ตอบ ก. สังเคราะห์ cDNA จาก RNA แม่แบบ
คำอธิบาย: Reverse Transcription (RT) ใช้เอนไซม์ Reverse Transcriptase เปลี่ยนสาย RNA ของไวรัสให้เป็น Complementary DNA (cDNA) ก่อนนำไปทำ PCR amplification
ข้อ 60: ตอบ ก. Streptococcus pneumoniae
คำอธิบาย: Streptococcus pneumoniae จะ sensitive (ให้วงใสยับยั้ง >= 14 mm) ต่อแผ่นดิสก์ Optochin (Ethylhydrocupreine hydrochloride)
ข้อ 61: ตอบ ก. Sodium Fluoride (หลอดสีเทา)
คำอธิบาย: Sodium Fluoride ยับยั้งเอนไซม์ Enolase ในกระบวนการ Glycolysis ทำให้ระดับกลูโคสในหลอดทดลองไม่ลดลงตามเวลา
ข้อ 62: ตอบ ข. 2-3 เดือน (8-12 สัปดาห์)
คำอธิบาย: HbA1c สะท้อนระดับน้ำตาลเฉลี่ยในช่วงอายุของเม็ดเลือดแดง คือประมาณ 2 – 3 เดือน (8 – 12 สัปดาห์)
ข้อ 63: ตอบ ก. ALT (SGPT)
คำอธิบาย: ALT (Alanine Aminotransferase) พบส่วนใหญ่ใน Cytoplasm ของเซลล์ตับ จึงมีความเฉพาะเจาะจง (Specific) ต่อการบาดเจ็บของตับมากกว่า AST
ข้อ 64: ตอบ ก. Direct (Conjugated) Bilirubin และ Alkaline Phosphatase (ALP)
คำอธิบาย: การอุดตันท่อน้ำดีทำให้ Conjugated (Direct) Bilirubin ขับออกไม่ได้ไหลย้อนกลับเข้าเลือด ร่วมกับ ALP ที่สังเคราะห์เพิ่มขึ้นจากท่อน้ำดีถูกกดดัน
ข้อ 65: ตอบ ก. Jaffe reaction (Picric acid)
คำอธิบาย: Jaffe reaction เป็นการทำปฏิกิริยาระหว่าง Creatinine กับ Alkaline Picrate เกิดเป็นสารประกอบสีส้มแดง (Janovski complex)
ข้อ 66: ตอบ ก. CKD-EPI equation
คำอธิบาย: สมการ CKD-EPI (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration) มีความแม่นยำสูงในการประเมิน eGFR ทั้งในค่าปกติและค่าต่ำ
ข้อ 67: ตอบ ก. Myoglobin
คำอธิบาย: Myoglobin มีขนาดโมเลกุลเล็ก จึงถูกปลดปล่อยเข้ากระแสเลือดเร็วที่สุด (1-3 ชม.) แต่ขาดความเฉพาะเจาะจงเพราะพบในกล้ามเนื้อลายด้วย
ข้อ 68: ตอบ ก. Cardiac Troponin (cTnI / cTnT)
คำอธิบาย: Cardiac Troponin I และ T มีความไวและความเฉพาะเจาะจงสูงมากต่อ Cardiocell necrosis จัดเป็น Gold Standard
ข้อ 69: ตอบ ก. LDL = Total Cholesterol – HDL – (Triglyceride / 5)
คำอธิบาย: Friedewald formula: LDL-C = TC – HDL-C – (TG / 5) ในหน่วย mg/dL (กรณี TG ต้องไม่เกิน 400 mg/dL)
ข้อ 70: ตอบ ก. Sodium (Na+)
คำอธิบาย: Na+ เป็นประตูดำรงหลัก (Major extracellular cation) ที่ควบคุม osmotic pressure และปริมาตรน้ำภายนอกเซลล์
ข้อ 71: ตอบ ก. Potassium (K+) และ LDH
คำอธิบาย: ภายในเม็ดเลือดแดงมี Potassium และ LDH ในปริมาณสูงมาก เมื่อเกิด Hemolysis จะปลดปล่อยสารทั้งสองเข้าสู่พลาสม่า ทำให้ค่าสูงขึ้นหลอกๆ
ข้อ 72: ตอบ ก. Bromcresol Green (BCG)
คำอธิบาย: Bromcresol Green (BCG) และ Bromcresol Purple (BCP) เป็นสีที่จับจำเพาะกับ Albumin เปลี่ยนสีที่ pH กรด
ข้อ 73: ตอบ ก. Peptide bonds
คำอธิบาย: Biuret reagent (Cu2+ ในสภาวะด่าง) จะทำปฏิกิริยาเกิดคอมเพล็กซ์สีม่วงกับ Peptide bonds ที่มีอย่างน้อย 2 พันธะขึ้นไป
ข้อ 74: ตอบ ก. pH ต่ำ (< 7.35) และ HCO3- ต่ำ (< 22 mEq/L)
คำอธิบาย: Metabolic Acidosis เกิดจากการลดลงของ Bicarbonate (HCO3- < 22 mEq/L) ทำให้ pH ในเลือดลดลงต่ำกว่า 7.35
ข้อ 75: ตอบ ก. Free T3 (FT3) และ Free T4 (FT4)
คำอธิบาย: Free T3 และ Free T4 เป็นรูปแบบอิสระที่ไม่จับกับโปรตีน ซึ่งซึมเข้าสู่เซลล์เป้าหมายและออกฤทธิ์ทางชีววิทยาได้จริง
ข้อ 76: ตอบ ก. TSH สูง และ Free T4 ต่ำ
คำอธิบาย: เมื่อต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยลง (Primary Hypothyroidism) FT4 จะต่ำลง ทำให้ pituitary gland หลั่ง TSH ออกมาเพิ่มขึ้นอย่างมากเพื่อกระตุ้น (TSH High, FT4 Low)
ข้อ 77: ตอบ ก. CEA (Carcinoembryonic Antigen)
คำอธิบาย: CEA เป็น Tumor marker หลักสำหรับติดตามการรักษาและประเมิน Recurrence ของ Colorectal carcinoma
ข้อ 78: ตอบ ก. AFP (Alpha-Fetoprotein)
คำอธิบาย: AFP สังเคราะห์จากตับของตัวอ่อนและพบสูงในผู้ป่วยมะเร็งตับ (Hepatocellular Carcinoma) และ Germ cell tumors
ข้อ 79: ตอบ ก. Beta-hydroxybutyrate
คำอธิบาย: Beta-hydroxybutyrate เป็น Ketone body ชนิดหลักที่พบสูงที่สุดในกระแสเลือดระหว่างภาวะ DKA (ประมาณ 78%)
ข้อ 80: ตอบ ก. 75 กรัม
คำอธิบาย: มาตรฐานการทำ OGTT เพื่อวินิจฉัยโรคเบาหวานในผู้ใหญ่ใช้ Anhydrous glucose ขนาด 75 กรัม ละลายน้ำดื่ม
ข้อ 81: ตอบ ก. IgM
คำอธิบาย: IgM เป็น Pentamer มีขนาดใหญ่ที่สุด (900 kDa) และเป็น First antibody class ที่ถูกสังเคราะห์ขึ้นเมื่อพบสิ่งแปลกปลอมครั้งแรก
ข้อ 82: ตอบ ก. IgG
คำอธิบาย: IgG เป็น Immunoglobulin ชนิดเดียวที่มี Fc region จำเพาะสามารถจับกับ Neonatal Fc receptor (FcRn) เพื่อผ่านรกได้
ข้อ 83: ตอบ ก. p24 Antigen และ Anti-HIV 1/2 Antibodies
คำอธิบาย: 4th Gen HIV Assay ตรวจหาทั้ง p24 antigen (ซึ่งขึ้นเร็วในช่วงแรก) และ Anti-HIV-1/HIV-2 antibodies ร่วมกันในน้ำยาเดียว
ข้อ 84: ตอบ ก. Anti-dsDNA และ Anti-Sm antibodies
คำอธิบาย: Anti-double stranded DNA (Anti-dsDNA) และ Anti-Smith (Anti-Sm) มีความเฉพาะเจาะจงสูงมากในการวินิจฉัย SLE
ข้อ 85: ตอบ ก. Reagin antibody (ต้าน Reaginic/Cardiolipin antigen)
คำอธิบาย: VDRL/RPR ตรวจหา Reagin antibody (เกิดจากการทำลายเนื้อเยื่อร่วมกับเชื้อ) โดยใช้สารละลาย Antigen Cardiolipin-Lecithin-Cholesterol
ข้อ 86: ตอบ ก. TPHA / TP-PA หรือ FTA-ABS
คำอธิบาย: TPHA, TP-PA และ FTA-ABS เป็น Treponemal tests ที่ใช้ตรวจหาแอนติบอดีเฉพาะต่อเชื้อ Treponema pallidum โดยตรงเพื่อยืนยันผล
ข้อ 87: ตอบ ก. ผู้ป่วยมีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Active infection หรือ Carrier)
คำอธิบาย: HBsAg (Hepatitis B surface Antigen) เป็น Marker แรกที่พบในเลือด ให้ผลบวกบ่งบอกถึงภาวะติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
ข้อ 88: ตอบ ก. Anti-HBs บวกเพียงอย่างเดียว (Anti-HBc ลบ)
คำอธิบาย: การฉีดวัคซีนกระตุ้นให้ร่างกายสร้าง Anti-HBs เพียงอย่างเดียว โดยจะไม่พบ Anti-HBc (ซึ่งจะพบเฉพาะคนที่เคยติดเชื้อจริงเท่านั้น)
ข้อ 89: ตอบ ก. Antigen
คำอธิบาย: Sandwich ELISA ใช้ Antibody เคลือบที่เพลทเพื่อดักจับ Antigen ในตัวอย่าง แล้วตามด้วย Antibody ติดฉลากเอนไซม์ดักอีกชั้น
ข้อ 90: ตอบ ก. Typhoid fever (Enteric fever)
คำอธิบาย: Widal test ใช้ตรวจระดับ Agglutinating antibodies ต่อ O (Somatic) และ H (Flagellar) antigens ของ Salmonella Typhi/Paratyphi
ข้อ 91: ตอบ ก. IgE
คำอธิบาย: IgE จับกับ Fc-epsilon receptors บน Mast cells/Basophils เมื่อสัมผัส Allergen จะกระตุ้น Degranulation หลั่ง Histamine เกิดอาการแพ้
ข้อ 92: ตอบ ก. Classical Pathway
คำอธิบาย: Classical pathway เริ่มต้นจากการจับกันของ C1q กับ Antigen-Antibody complexes (IgM หรือ IgG)
ข้อ 93: ตอบ ก. Fc region ของ Human IgG
คำอธิบาย: Rheumatoid Factor (RF) ส่วนใหญ่เป็น IgM autoantibody ที่สร้างขึ้นมาต่อต้าน Fc portion ของ IgG เซลล์ตนเอง
ข้อ 94: ตอบ ก. ภาวะติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรงและ Sepsis
คำอธิบาย: Procalcitonin (PCT) เพิ่มขึ้นสูงอย่างรวดเร็วเมื่อเกิด Severe systemic bacterial infection และ Sepsis ใช้แยกจากการติดเชื้อไวรัส
ข้อ 95: ตอบ ก. Immunochromatography Assay (ICA)
คำอธิบาย: ATK และชุดทดสอบการตั้งครรภ์ใช้หลักการ Immunochromatographic Assay (ICA) เคลื่อนตัวของสารละลายบนเยื่อไนโตรเซลลูโลส
ข้อ 96: ตอบ ก. การกระเจิงของแสง (Light Scattering)
คำอธิบาย: Nephelometry วัดความเข้มของแสงที่กระเจิง (Scattered light) ออกมาจากอนุภาค Immune complexes ในมุมที่กำหนด
ข้อ 97: ตอบ ก. มีการกระตุ้นและการบริโภค Complement อย่างหนัก เช่น ใน Active SLE
คำอธิบาย: ระดับ C3, C4 ที่ต่ำลงบ่งบอกถึง Complement consumption จากการเกิด immune-complex activation ในโรคร้ายแรง เช่น Active SLE
ข้อ 98: ตอบ ก. Bone Marrow และ Thymus
คำอธิบาย: Primary lymphoid organs คือ ไขกระดูก (Bone marrow – สื่อกำเนิดเซลล์เม็ดเลือดและ B-cell maturation) และ ต่อมไทมัส (Thymus – T-cell maturation)
ข้อ 99: ตอบ ก. มีความเฉพาะเจาะจง (Specificity) ต่อโรค Rheumatoid Arthritis สูงกว่า
คำอธิบาย: Anti-CCP antibody มีความเฉพาะเจาะจง (Specificity 95-98%) สูงกว่า RF ในการวินิจฉัยโรค Rheumatoid Arthritis (RA) ในระยะแรก
ข้อ 100: ตอบ ก. CD4+ T-Helper Lymphocytes
คำอธิบาย: HIV gp120 จับกับ CD4 receptor และ co-receptor (CCR5/CXCR4) บน CD4+ T-helper cells เข้าทำลายภูมิคุ้มกันแบบเซลล์ (Cell-mediated immunity)
