สรุป ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนา
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548
และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
ความเป็นมาและวัตถุประสงค์
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 ถูกประกาศใช้เพื่อกำหนดแนวทางและหลักเกณฑ์ในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มีกรอบในการจัดทำแผนที่เป็นระบบ สอดคล้องกับแผนพัฒนาระดับชาติ และตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนในพื้นที่ ระเบียบนี้ได้มีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมสองครั้งเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์และบริบทการพัฒนาที่เปลี่ยนแปลงไป
สาระสำคัญของระเบียบกระทรวงมหาดไทยฯ พ.ศ. 2548
1. คำนิยามที่สำคัญ
ระเบียบฯ ได้กำหนดคำนิยามที่สำคัญไว้ อาทิ:
• “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” หมายถึง องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล เมืองพัทยา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นที่มีกฎหมายจัดตั้ง
• “แผนพัฒนา” หมายถึง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
• “แผนยุทธศาสตร์การพัฒนา” หมายถึง แผนพัฒนาระยะยาว
• “แผนพัฒนาสามปี” หมายถึง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์การพัฒนา
2. คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่น
ระเบียบฯ กำหนดให้มีคณะกรรมการในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น ได้แก่:
• คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่น ประกอบด้วย ผู้บริหารท้องถิ่น สมาชิกสภาท้องถิ่น ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้แทนภาคราชการ และผู้แทนประชาคม มีหน้าที่กำหนดแนวทางการพัฒนา พิจารณาร่างแผนพัฒนา และให้ความเห็นชอบร่างแผนพัฒนา
• คณะกรรมการสนับสนุนการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น ประกอบด้วย ปลัด อปท. หัวหน้าส่วนการบริหาร ผู้แทนประชาคม มีหน้าที่จัดทำร่างแผนพัฒนาให้สอดคล้องกับแนวทางที่คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นกำหนด
• คณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น มีหน้าที่กำหนดแนวทางวิธีการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนา และรายงานผลต่อผู้บริหารท้องถิ่น
3. กระบวนการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น
ระเบียบฯ กำหนดขั้นตอนการจัดทำแผนพัฒนา ดังนี้:
• การจัดทำแผนยุทธศาสตร์การพัฒนา: เป็นแผนระยะยาวที่กำหนดทิศทางการพัฒนาท้องถิ่น
• การจัดทำแผนพัฒนาสามปี: เป็นแผนที่แปลงยุทธศาสตร์การพัฒนาไปสู่การปฏิบัติ โดยมีลักษณะเป็นการกำหนดรายละเอียดแผนงาน โครงการพัฒนาที่จัดทำขึ้นสำหรับปีงบประมาณแต่ละปี
4. การนำแผนพัฒนาไปปฏิบัติ
ผู้บริหารท้องถิ่นจะใช้แผนพัฒนาเป็นกรอบในการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี และงบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติม รวมทั้งวางแนวทางเพื่อให้มีการปฏิบัติให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามโครงการที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนา
5. การติดตามและประเมินผล
กำหนดให้มีการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนา โดยคณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งจะต้องรายงานผลและเสนอความเห็นต่อผู้บริหารท้องถิ่น เพื่อให้ผู้บริหารท้องถิ่นเสนอต่อสภาท้องถิ่น คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่น และประกาศผลให้ประชาชนทราบอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง การแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559
การแก้ไขครั้งนี้มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ดังนี้:
1. การปรับเปลี่ยนประเภทของแผนพัฒนา
• ยกเลิก “แผนยุทธศาสตร์การพัฒนา” และ “แผนพัฒนาสามปี”
• กำหนดให้มี “แผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปี” แทน ซึ่งหมายถึง แผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่กำหนดวิสัยทัศน์ ประเด็นยุทธศาสตร์ เป้าประสงค์ ตัวชี้วัด ค่าเป้าหมาย และกลยุทธ์ โดยสอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัด ยุทธศาสตร์การพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัด แผนพัฒนาอำเภอ แผนพัฒนาตำบล แผนพัฒนาหมู่บ้านหรือแผนชุมชน
2. การปรับปรุงกระบวนการจัดทำแผน
• เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนมากขึ้น ผ่านการจัดเวทีประชาคม
• กำหนดให้คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นและประชาคมท้องถิ่นพิจารณาร่างแผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปี
• ปรับปรุงขั้นตอนการเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงแผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปีให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น
3. การเชื่อมโยงแผนระดับต่างๆ
กำหนดให้แผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปีต้องสอดคล้องกับแผนพัฒนาระดับต่างๆ ได้แก่:
• แผนพัฒนาจังหวัด
• ยุทธศาสตร์การพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัด
• แผนพัฒนาอำเภอ
• แผนพัฒนาตำบล
• แผนพัฒนาหมู่บ้านหรือแผนชุมชน
การแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561
การแก้ไขครั้งนี้มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ดังนี้:
1. การปรับเปลี่ยนระยะเวลาของแผนพัฒนา
• เปลี่ยนจาก “แผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปี” เป็น “แผนพัฒนาท้องถิ่น” และกำหนดให้มีระยะเวลาห้าปี
• กำหนดให้การจัดทำหรือทบทวนแผนพัฒนาท้องถิ่นให้แล้วเสร็จภายในเดือนตุลาคมก่อนปีงบประมาณถัดไป
2. การปรับปรุงกระบวนการแก้ไข เพิ่มเติม หรือเปลี่ยนแปลงแผนพัฒนาท้องถิ่น
• การแก้ไขแผนพัฒนาท้องถิ่น ให้เป็นอำนาจของผู้บริหารท้องถิ่น
• การเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงแผนพัฒนาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับโครงการพระราชดำริ งานพระราชพิธี รัฐพิธี นโยบายรัฐบาล และนโยบายกระทรวงมหาดไทย ให้เป็นอำนาจของผู้บริหารท้องถิ่น
• สำหรับองค์การบริหารส่วนตำบล ให้ส่งร่างแผนพัฒนาท้องถิ่นที่เพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงให้สภาองค์การบริหารส่วนตำบลพิจารณา
3. การติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น
• ปรับปรุงกำหนดเวลาการรายงานผลและเสนอความเห็นของคณะกรรมการติดตามและประเมินผล จากปีละสองครั้งเป็นปีละหนึ่งครั้งภายในเดือนธันวาคมของทุกปี
• ผู้บริหารท้องถิ่นต้องรายงานผลและเสนอความเห็นต่อสภาท้องถิ่น และคณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นพร้อมทั้งประกาศผลให้ประชาชนในท้องถิ่นทราบในที่เปิดเผยภายในสิบห้าวันนับแต่วันรายงานผล
ความสำคัญและผลกระทบของระเบียบฯ ต่อการพัฒนาท้องถิ่น
1. การสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน
ระเบียบฯ ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น ผ่านกระบวนการประชาคมท้องถิ่น ซึ่งสอดคล้องกับหลักการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น
2. การสร้างความเชื่อมโยงระหว่างแผนระดับต่างๆ
ระเบียบฯ กำหนดให้แผนพัฒนาท้องถิ่นต้องสอดคล้องกับแผนพัฒนาระดับต่างๆ เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงและบูรณาการในการพัฒนาพื้นที่
3. การเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารงบประมาณ
แผนพัฒนาท้องถิ่นเป็นกรอบในการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี ทำให้การใช้จ่ายงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีทิศทางและเป้าหมายที่ชัดเจน
4. การสร้างความโปร่งใสและตรวจสอบได้
การกำหนดให้มีการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น และรายงานผลให้ประชาชนทราบ ช่วยสร้างความโปร่งใสและตรวจสอบได้ในการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
สรุป
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 เป็นกรอบสำคัญในการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งมีการปรับปรุงให้สอดคล้องกับบริบทและสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน ความเชื่อมโยงกับแผนระดับต่างๆ และการติดตามประเมินผลอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้การพัฒนาท้องถิ่นเป็นไปอย่างมีทิศทาง ตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน และสอดคล้องกับนโยบายการพัฒนาระดับชาติ
แนวข้อสอบระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 และ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
1. ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 ได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมล่าสุดกี่ฉบับ
ก. 1 ฉบับ
ข. 2 ฉบับ
ค. 3 ฉบับ
ง. 4 ฉบับ
2. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 แผนพัฒนาท้องถิ่นมีระยะเวลากี่ปี
ก. 3 ปี
ข. 4 ปี
ค. 5 ปี
ง. 10 ปี
3. ใครเป็นผู้ลงนามในระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548
ก. นายกรัฐมนตรี
ข. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ค. ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ง. อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น
4. ข้อใดไม่ใช่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามความหมายในระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ก. องค์การบริหารส่วนจังหวัด
ข. เทศบาล
ค. องค์การบริหารส่วนตำบล
ง. เมืองพัทยา
จ. กรุงเทพมหานคร
5. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น “แผนพัฒนาท้องถิ่น” หมายความว่าอย่างไร
ก. แผนพัฒนาหมู่บ้านหรือชุมชน
ข. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่กำหนดวิสัยทัศน์ ประเด็นยุทธศาสตร์ เป้าประสงค์ ตัวชี้วัด ค่าเป้าหมาย และกลยุทธ์
ง. แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น
6. แผนพัฒนาที่มีลักษณะเป็นการกำหนดรายละเอียดที่มาจากแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 เรียกว่าแผนใด
ก. แผนพัฒนาท้องถิ่น
ข. แผนพัฒนาสามปี
ค. แผนยุทธศาสตร์การพัฒนา
ง. แผนการดำเนินงาน
7. คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นมีใครเป็นประธาน
ก. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ข. ประธานสภาท้องถิ่น
ค. ผู้บริหารท้องถิ่น
ง. ผู้ทรงคุณวุฒิที่ผู้บริหารท้องถิ่นคัดเลือก
8. คณะกรรมการสนับสนุนการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นมีใครเป็นประธาน
ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ค. หัวหน้าสำนักปลัด
ง. นักวิเคราะห์นโยบายและแผน
9. ประธานคณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่นมาจาก
ก. ผู้บริหารท้องถิ่น
ข. สมาชิกสภาท้องถิ่น
ค. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ง. คณะกรรมการคัดเลือกกันเองให้มีประธานคนหนึ่งและรองประธานคนหนึ่ง
10. ผู้มีหน้าที่จัดทำร่างแผนพัฒนาให้สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นกำหนด คือ
ก. คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่น
ข. คณะกรรมการสนับสนุนการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น
ค. คณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่น
ง. ผู้บริหารท้องถิ่น
11. ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559 มีการเปลี่ยนแปลงจาก “แผนพัฒนาสามปี” เป็นอะไร
ก. แผนพัฒนาสี่ปี
ข. แผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปี
ค. แผนพัฒนาท้องถิ่น
ง. แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น
12. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติม “หัวหน้าส่วนการบริหารที่มีหน้าที่จัดทำแผน” หมายถึงใคร
ก. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ข. หัวหน้าสำนักปลัด
ค. ผู้อำนวยการกองวิชาการและแผนงาน
ง. นักวิเคราะห์นโยบายและแผน
13. คณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่นประกอบด้วยกรรมการกี่คน
ก. 9 คน
ข. 10 คน
ค. 11 คน
ง. 12 คน
14. ผู้มีอำนาจในการแต่งตั้งคณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่น คือ
ก. ประธานสภาท้องถิ่น
ข. ผู้บริหารท้องถิ่น
ค. ปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ง. ผู้ว่าราชการจังหวัด
15. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรรมการในคณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นประเภทผู้ทรงคุณวุฒิ มีวาระการดำรงตำแหน่งกี่ปี
ก. 2 ปี
ข. 3 ปี
ค. 4 ปี
ง. 5 ปี
16. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติม “ประชาคมท้องถิ่น” หมายความว่าอย่างไร
ก. ประชาชนที่อาศัยอยู่ในท้องถิ่นนั้น
ข. การประชุมร่วมกันของประชาชนเพื่อจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น
ค. การประชุมร่วมกันเพื่อแสดงความคิดเห็นร่วมกันของประชาชนในท้องถิ่น
ง. การรวมตัวกันของประชาชนในท้องถิ่นเพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหา หรือการพัฒนาท้องถิ่น
17. การประชุมคณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นต้องมีกรรมการมาประชุมจึงจะเป็นองค์ประชุม
ก. ไม่น้อยกว่า 1 ใน 2
ข. ไม่น้อยกว่า 2 ใน 3
ค. ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
ง. ไม่น้อยกว่า 3 ใน 4
18. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 กำหนดให้แผนพัฒนาท้องถิ่นต้องจัดทำหรือทบทวนให้แล้วเสร็จภายในเดือนใด
ก. มิถุนายน
ข. สิงหาคม
ค. ตุลาคม
ง. ธันวาคม
19. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น คณะกรรมการพัฒนาท้องถิ่นมีหน้าที่อย่างไร
ก. จัดทำร่างแผนพัฒนา
ข. พิจารณาและให้ความเห็นชอบร่างแผนพัฒนา
ค. ติดตามและประเมินผลแผนพัฒนา
ง. ถูกทุกข้อ
20. คณะกรรมการติดตามและประเมินผลแผนพัฒนาท้องถิ่นต้องรายงานผลและเสนอความเห็นต่อผู้บริหารท้องถิ่นปีละกี่ครั้ง
ก. 1 ครั้ง ภายในเดือนตุลาคม
ข. 1 ครั้ง ภายในเดือนธันวาคม
ค. 2 ครั้ง ภายในเดือนเมษายนและตุลาคม
ง. 2 ครั้ง ภายในเดือนมิถุนายนและธันวาคม
เฉลยและคำอธิบายแนวข้อสอบ
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนา
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548
และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
1. ข้อ ค. 3 ฉบับ
คำอธิบาย: ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติม 3 ฉบับ คือ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 รวมทั้งฉบับหลัก พ.ศ. 2548
2. ข้อ ค. 5 ปี
คำอธิบาย: ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 ได้เปลี่ยนแปลงให้แผนพัฒนาท้องถิ่นมีระยะเวลา 5 ปี ซึ่งเดิมตาม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559 มีระยะเวลา 4 ปี
3. ข้อ ข. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
คำอธิบาย: ระเบียบกระทรวงมหาดไทยลงนามโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
4. ข้อ จ. กรุงเทพมหานคร
คำอธิบาย: กรุงเทพมหานครไม่ได้อยู่ภายใต้ระเบียบนี้ เนื่องจากกรุงเทพมหานครมีกฎหมายปกครองเฉพาะและไม่ได้ถูกรวมไว้ในนิยาม “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” ตามระเบียบนี้
รวมกฎหมายและระเบียบท้องถิ่น อัพเดท 2568
รวม 272 ฉบับ
เนื้อหาประกอบด้วย
กลุ่มที่ 1 สําหรับที่ใช้บ่อย ใช้สอบ และใช้ทํางานเป็นประจํา
จํานวน 63 ฉบับ
กลุ่มที่ 2 กฎหมายและอนุบัญญัติที่เกี่ยวกับอํานาจหน้าที่เฉพาะ
จํานวน 147 ฉบับ
กลุ่มที่ 3 กฎหมายอื่นๆ ที่ปรากฏในการสอบตําแหน่งสายบริหาร
จํานวน 62 ฉบับ

