ส่วนที่ 3: การผลิตสื่อ ผลิตคอนเทนต์ สื่อดิจิทัล และการบริหารสื่อสังคมออนไลน์ (ข้อ 51 – 70)

ข้อที่ 51. อัตราส่วนภาพ (Aspect Ratio) แบบใดที่นิยมใช้มากที่สุดสำหรับการสร้างวิดีโอสั้นบน TikTok, Facebook Reels และ YouTube Shorts?

ก. 16:9 (แนวนอน)

ข. 4:3 (แนวนอน)

ค. 9:16 (แนวตั้ง)

ง. 1:1 (สี่เหลี่ยมจัตุรัส)

เฉลย: ค. 9:16 (แนวตั้ง) คำอธิบาย: วิดีโอสั้นบนมือถือ (Reels, TikTok, Shorts) ใช้อัตราส่วนแนวตั้ง 9:16 เพื่อความเต็มจอสมาร์ตโฟน

 

ข้อที่ 52. ข้อใดคือหลักการออกแบบ Infographic ให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด?

ก. ใส่ข้อความแน่นเต็มพื้นที่เพื่อความคุ้มค่า

ข. เน้นการสรุปข้อมูลภาพ สัญลักษณ์ กราฟิก สีกระชับ และลำดับสายตา (Visual Hierarchy) ได้ชัดเจน

ค. ใช้ตัวหนังสือสีแดงบนพื้นหลังสีส้ม

ง. ใช้ฟอนต์หลากหลายมากกว่า 10 รูปแบบในภาพเดียว

เฉลย: ข. เน้นการสรุปข้อมูลภาพ สัญลักษณ์ กราฟิก สีกระชับ และลำดับสายตา (Visual Hierarchy) ได้ชัดเจน คำอธิบาย: Infographic ที่ดีต้องย่อยข้อมูลยากๆ ให้ดูง่าย ใช้ภาพสื่อสาร จัดลำดับสายตา และใช้ฟอนต์/สีที่สบายตาอ่านง่าย

 

ข้อที่ 53. การทำ SEO (Search Engine Optimization) สำหรับคอนเทนต์บนเว็บไซต์ สทบ. มีจุดประสงค์เพื่อสิ่งใด?

ก. ทำให้เว็บไซต์ติดอันดับการค้นหาแรกๆ บน Google โดยไม่ต้องเสียเงินซื้อโฆษณา

ข. เพื่อเพิ่มความเร็วในการพิมพ์เอกสาร word

ค. เพื่อป้องกันไวรัสคอมพิวเตอร์

ง. เพื่อบล็อกผู้ใช้งานต่างชาติ

เฉลย: ก. ทำให้เว็บไซต์ติดอันดับการค้นหาแรกๆ บน Google โดยไม่ต้องเสียเงินซื้อโฆษณา คำอธิบาย: SEO ช่วยปรับปรุงโครงสร้างเนื้อหา คำค้นหา (Keywords) ให้ติดอันดับต้นๆ ของ Search Engine ช่วยเพิ่ม Organic Traffic

 

ข้อที่ 54. คำว่า “Call to Action” (CTA) ในการผลิตสื่อโซเชียลมีเดีย หมายถึงอะไร?

ก. การโทรศัพท์หาผู้รับสารโดยตรง

ข. ข้อความหรือปุ่มกระตุ้นให้ผู้รับสารกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น “กดลงทะเบียน”, “แชร์เลย”, “อ่านต่อคลิกที่นี่”

ค. การเรียกประชุมทีมงานด่วน

ง. การดึงดูดสายตาด้วยสีสันสะท้อนแสง

เฉลย: ข. ข้อความหรือปุ่มกระตุ้นให้ผู้รับสารกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น “กดลงทะเบียน”, “แชร์เลย”, “อ่านต่อคลิกที่นี่” คำอธิบาย: CTA คือคำสั่งหรือคำชวนที่ชัดเจน เพื่อให้ผู้บริโภคสื่อดำเนินการต่อตามเป้าหมายของคอนเทนต์

 

ข้อที่ 55. ข้อใดคือข้อดีของการถ่ายทอดสด (Live Streaming) ผ่านแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียในการจัดกิจกรรม สทบ.?

ก. ไม่ต้องเตรียมงานล่วงหน้า

ข. สื่อสารได้เรียลไทม์ ผู้ชมมีส่วนร่วม (Engagement) ถาม-ตอบได้ทันที และเข้าถึงผู้ชมได้ไม่จำกัดสถานที่

ค. ประหยัดค่าไฟฟ้ามากกว่าการบันทึกเทป

ง. รับประกันว่าจะไม่มีข้อผิดพลาดเกิดขึ้น

เฉลย: ข. สื่อสารได้เรียลไทม์ ผู้ชมมีส่วนร่วม (Engagement) ถาม-ตอบได้ทันที และเข้าถึงผู้ชมได้ไม่จำกัดสถานที่ คำอธิบาย: การ Live ช่วยสร้างความสมจริง Real-time interaction และเปิดโอกาสให้กลุ่มเป้าหมายต่างพื้นที่เข้าร่วมสดๆ

 

ข้อที่ 56. คำว่า Engagement Rate ในสื่อสังคมออนไลน์ วัดจากสิ่งใดเป็นหลัก?

ก. จำนวนผู้ติดตามเพจทั้งหมด

ข. สัดส่วนการปฏิสัมพันธ์ (Likes, Shares, Comments, Clicks) ต่อจำนวนการมองเห็น (Reach/Impressions)

ค. จำนวนเงินงบประมาณที่ใช้โฆษณา

ง. ความยาวของเนื้อหาวิดีโอ

เฉลย: ข. สัดส่วนการปฏิสัมพันธ์ (Likes, Shares, Comments, Clicks) ต่อจำนวนการมองเห็น (Reach/Impressions) คำอธิบาย: Engagement Rate สะท้อนความสนใจของผู้ชมผ่านการกดไลก์ คอมเมนต์ แชร์ หรือคลิก เมื่อเทียบกับยอดการมองเห็น

 

ข้อที่ 57. การเขียนคอนเทนต์ประชาสัมพันธ์ตามหลัก “Clickbait” มีลักษณะอย่างไร และควรอภิปรายอย่างไรในการสื่อสารภาครัฐ?

ก. เป็นการพาดหัวข่าวที่สะเทือนข้อเท็จจริง 100% เหมาะสมมากกับภาครัฐ

ข. เป็นการพาดหัวข่าวเกินจริง ตื่นตระหนก เพื่อล่อให้กดคลิก ควรหลีกเลี่ยงในการสื่อสารภาครัฐเพราะทำลายความน่าเชื่อถือ

ค. เป็นเทคนิคการเขียนเชิงวิชาการชั้นสูง

ง. เป็นการเขียนจดหมายราชการรูปแบบหนึ่ง

เฉลย: ข. เป็นการพาดหัวข่าวเกินจริง ตื่นตระหนก เพื่อล่อให้กดคลิก ควรหลีกเลี่ยงในการสื่อสารภาครัฐเพราะทำลายความน่าเชื่อถือ คำอธิบาย: Clickbait เน้นล่อให้คนคลิกด้วยพาดหัวเว่อร์เกินจริง ซึ่งภาครัฐไม่ควรใช้เพราะจะทำให้ประชาชนขาดความไว้วางใจ

 

ข้อที่ 58. แฮชแท็ก (#Hashtag) มีบทบาทสำคัญอย่างไรในการประชาสัมพันธ์บนโซเชียลมีเดีย?

ก. ใช้ในการส่งผ่านไวรัส

ข. ใช้ในการจัดหมวดหมู่คอนเทนต์ ทำให้ค้นหาง่าย และสร้างกระแสแคมเปญ (Campaign Trend)

ค. ใช้สำหรับซ่อนข้อความลับ

ง. ใช้บังคับให้คนกดติดตาม

เฉลย: ข. ใช้ในการจัดหมวดหมู่คอนเทนต์ ทำให้ค้นหาง่าย และสร้างกระแสแคมเปญ (Campaign Trend) คำอธิบาย: Hashtag ช่วยรวมกลุ่มเนื้อหาในเรื่องเดียวกัน รวบรวมแคมเปญ และช่วยให้ผู้ใช้อื่นๆ ค้นหาเรื่องนั้นเจอได้ง่าย

 

ข้อที่ 59. ไฟล์ภาพประเภทใดที่มีจุดเด่นคือ มีพื้นหลังโปร่งใส (Transparent Background) เหมาะกับการทำโลโก้หรือกราฟิก?

ก. .JPG

ข. .PNG

ค. .MP3

ง. .TXT

เฉลย: ข. .PNG คำอธิบาย: PNG รองรับ Alpha Channel ทำให้ตัดกราฟิกพื้นหลังโปร่งใสได้ ต่างจาก JPG ที่จะมีพื้นหลังทึบเสมอ

 

ข้อที่ 60. การผลิตวิดีโอประชาสัมพันธ์ ความยาวช่วงใดที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการเล่าเรื่องผลงานชุมชนบน Facebook Feed ให้คนไม่กดข้าม?

ก. 10 – 15 วินาที

ข. 1 – 3 นาที

ค. 15 – 20 นาที

ง. 1 ชั่วโมงขึ้นไป

เฉลย: ข. 1 – 3 นาที คำอธิบาย: คอนเทนต์วิดีโอความยาวประมาณ 1-3 นาที กำลังพอดีสำหรับการกระชับเนื้อหา เล่าเรื่องน่าสนใจ และคงการรับชม (Retention Rate) ได้ดี

 

ข้อที่ 61. ซอฟต์แวร์ประมวลผลคำหรือการสร้างกราฟิกในปัจจุบันมีการนำ AI มาใช้ ข้อใดไม่ใช่ เครื่องมือ AI ช่วยสร้างภาพกราฟิก/ไอเดียคอนเทนต์?

ก. Midjourney / DALL-E

ข. ChatGPT / Claude

ค. Canva Magic Studio

ง. Microsoft Excel 1997

เฉลย: ง. Microsoft Excel 1997 คำอธิบาย: Excel 1997 เป็นโปรแกรมตารางคำนวณยุคเก่า ไม่ใช่เครื่องมือ AI สร้างกราฟิกดิจิทัลยุคใหม่

 

ข้อที่ 62. ข้อใดคือความหมายของคำว่า “Target Audience” ในการผลิตสื่อ?

ก. ผู้ผลิตสื่อ

ข. กลุ่มเป้าหมายเฉพาะที่ผู้สร้างสื่อต้องการส่งสารไปถึง

ค. สื่อมวลชนประเภทหนังสือพิมพ์

ง. คณะกรรมการบริหารองค์กร

เฉลย: ข. กลุ่มเป้าหมายเฉพาะที่ผู้สร้างสื่อต้องการส่งสารไปถึง คำอธิบาย: Target Audience คือกลุ่มคนฟัง/คนดูเฉพาะกลุ่มที่เราออกแบบคอนเทนต์เพื่อให้ตรงกับพฤติกรรมและความสนใจของพวกเขา

 

ข้อที่ 63. การบันทึกวิดีโอเพื่อการเผยแพร่ คุณภาพระดับ Full HD มีความละเอียดกี่พิกเซล?

ก. 1280 x 720 พิกเซล

ข. 1920 x 1080 พิกเซล

ค. 3840 x 2160 พิกเซล

ง. 640 x 480 พิกเซล

เฉลย: ข. 1920 x 1080 พิกเซล คำอธิบาย: Full HD (1080p) คือมาตรฐานความละเอียด 1920×1080 พิกเซล (ส่วน 1280×720 คือ HD และ 3840×2160 คือ 4K UHD)

 

ข้อที่ 64. คำว่า “Key Message” ในการออกแบบสารประชาสัมพันธ์ หมายถึงสิ่งใด?

ก. รหัสผ่านการเข้าถึงระบบโซเชียลมีเดีย

ข. สารหลัก หรือข้อความสำคัญที่สุดที่ต้องการให้กลุ่มเป้าหมายจดจำได้

ค. คำศัพท์ภาษาอังกฤษทั้งหมดในข่าว

ง. ลิงก์เชื่อมโยงไปยังเว็บไซต์อื่น

เฉลย: ข. สารหลัก หรือข้อความสำคัญที่สุดที่ต้องการให้กลุ่มเป้าหมายจดจำได้ คำอธิบาย: Key Message คือแก่นความคิดหลักเพียง 1-3 ข้อที่องค์กรต้องการปลูกฝังให้ผู้รับสารจดจำได้ชัดเจนที่สุด

 

ข้อที่ 65. ข้อใดคือลักษณะของ “Infographic” ที่ดีในการเผยแพร่ผลงานกองทุนหมู่บ้าน?

ก. สื่อสารตัวเลขงบประมาณและผลสำเร็จด้วยรูปภาพ แผนภูมิ และข้อความสั้นกระชับ

ข. นำบทความกฎหมาย พ.ร.บ. ทั้งหน้ามาทำเป็นแผ่นภาพ

ค. ใช้สีสะท้อนแสงแสบตาเพื่อดึงดูดใจ

ง. ไม่ใส่โลโก้หรือชื่อหน่วยงาน

เฉลย: ก. สื่อสารตัวเลขงบประมาณและผลสำเร็จด้วยรูปภาพ แผนภูมิ และข้อความสั้นกระชับ คำอธิบาย: Infographic เน้นแปลงตัวเลขหรือข้อมูลยากๆ ให้กลายเป็นภาพ กราฟ หรือแผนภูมิที่ดูแล้วเข้าใจง่ายทันที

 

ข้อที่ 66. การวัดผลสื่อดิจิทัล คำว่า “Reach” กับ “Impression” ต่างกันอย่างไร?

ก. Reach คือจำนวนคน (Uniques) ที่เห็นสื่อ ส่วน Impression คือจำนวนครั้งทั้งหมดที่สื่อแสดงผล

ข. Reach คือจำนวนเงิน ส่วน Impression คือจำนวนคน

ค. ทั้งสองคำมีความหมายเหมือนกันทุกประการ

ง. Reach ใช้กับวิดีโอ ส่วน Impression ใช้กับภาพนิ่ง

เฉลย: ก. Reach คือจำนวนคน (Uniques) ที่เห็นสื่อ ส่วน Impression คือจำนวนครั้งทั้งหมดที่สื่อแสดงผล คำอธิบาย: Reach = คนที่เห็น (นับหัวคน), Impression = จำนวนครั้งที่โชว์บนหน้าจอ (คนเดียวเห็น 3 ครั้ง = Reach 1, Impression 3)

 

ข้อที่ 67. โปรแกรมใดนิยมใช้สำหรับตัดต่อวิดีโอง่ายๆ บนสมาร์ตโฟนสำหรับการทำสื่อโซเชียลมีเดียในปัจจุบันมากที่สุด?

ก. CapCut / Premiere Rush

ข. MS Paint

ค. Notepad

ง. SPSS

เฉลย: ก. CapCut / Premiere Rush คำอธิบาย: CapCut และ Premiere Rush เป็นแอปพลิเคชันยอดนิยมในการตัดต่อวิดีโอบนสมาร์ตโฟนสำหรับ Social Media

 

ข้อที่ 68. การทำ Content Calendar มีประโยชน์อย่างไรต่องานประชาสัมพันธ์?

ก. ใช้คำนวณเงินเดือนนักข่าว

ข. ช่วยวางแผน จัดสัดส่วน และกำหนดวันเวลาในการเผยแพร่เนื้อหาอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ค. ใช้บันทึกเวลาเข้างานของพนักงาน

ง. ป้องกันไม่ให้คอมพิวเตอร์เสีย

เฉลย: ข. ช่วยวางแผน จัดสัดส่วน และกำหนดวันเวลาในการเผยแพร่เนื้อหาอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง คำอธิบาย: Content Calendar ช่วยตารางวางแผนคอนเทนต์ล่วงหน้า จัดสมดุลหัวข้อข่าว และช่วยให้การสื่อสารสม่ำเสมอ

 

ข้อที่ 69. การลงโฆษณาใน Facebook ที่กำหนดกลุ่มเป้าหมายตาม Custom Audience จากฐานข้อมูลอีเมลสมาชิก หมายถึงอะไร?

ก. การสุ่มยิงโฆษณาหาทุกคนในประเทศ

ข. การนำรายชื่อ/ข้อมูลติดต่อที่มีอยู่แล้วมาจับคู่กับบัญชีผู้ใช้ในระบบเพื่อยิงโฆษณาเฉพาะกลุ่ม

ค. การส่งจดหมายทางไปรษณีย์

ง. การแฮ็กระบบข้อมูล

เฉลย: ข. การนำรายชื่อ/ข้อมูลติดต่อที่มีอยู่แล้วมาจับคู่กับบัญชีผู้ใช้ในระบบเพื่อยิงโฆษณาเฉพาะกลุ่ม คำอธิบาย: Custom Audience คือการนำข้อมูลกลุ่มเป้าหมายเดิมที่มี เช่น อีเมล/เบอร์โทร มาตรงเข้ากับระบบ Social Media เพื่อยิงโฆษณาเจาะจง

 

ข้อที่ 70. ข้อใดคือข้อควรระวังสำคัญที่สุดในการนำภาพถ่ายบุคคล หรือภาพชาวบ้านในชุมชนมาใช้ประกอบสื่อประชาสัมพันธ์ของ สทบ.?

ก. ภาพถ่ายต้องไม่มีสีสันสดใสเกินไป

ข. ต้องคำนึงถึงเรื่องความยินยอมและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)

ค. ห้ามถ่ายภาพคนยิ้ม

ง. ต้องใช้กล้องราคาแพงเท่านั้น

เฉลย: ข. ต้องคำนึงถึงเรื่องความยินยอมและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) คำอธิบาย: ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) การใช้ภาพถ่ายบุคคลที่ระบุตัวตนได้ต้องได้รับความยินยอมหรือมีฐานทางกฎหมายรองรับ

 

ส่วนที่ 4: การจัดกิจกรรมประชาสัมพันธ์ (PR Event) สื่อสารมวลชนสัมพันธ์ และสื่อสารวิกฤต (ข้อ 71 – 85)

ข้อที่ 71. การจัดนิทรรศการ (Exhibition) เผยแพร่ผลงานกองทุนหมู่บ้าน สิ่งสำคัญที่สุดในการดึงดูดผู้เข้าร่วมชมคือข้อใด?

ก. การแจกกระดาษแผ่นพับจำนวนมากที่สุด

ข. การจัดแสดงแบบสื่อผสม (Interactive) เปิดโอกาสให้มีส่วนร่วม ทดลอง สัมผัสผลิตภัณฑ์ชุมชนจริง

ค. การเปิดเพลงเสียงดังที่สุด

ง. การวางเจ้าหน้าที่ยืนคุมทุกจุด

เฉลย: ข. การจัดแสดงแบบสื่อผสม (Interactive) เปิดโอกาสให้มีส่วนร่วม ทดลอง สัมผัสผลิตภัณฑ์ชุมชนจริง คำอธิบาย: นิทรรศการยุคใหม่เน้น Interactive, Experiential Marketing เพื่อให้ผู้ชมได้มีประสบการณ์ร่วมกับผลิตภัณฑ์และผลงานชุมชน

 

ข้อที่ 72. ขั้นตอนแรกของการบริหารจัดการการจัดงานอีเวนต์ประชาสัมพันธ์ (Event Management) คืออะไร?

ก. การจองสถานที่จัดงาน

ข. การกำหนดวัตถุประสงค์ งาน และกลุ่มเป้าหมายของการจัดงานให้ชัดเจน

ค. การเชิญเวทีและแสงสีเสียง

ง. การจัดทำงบประมาณอาหารว่าง

เฉลย: ข. การกำหนดวัตถุประสงค์ งาน และกลุ่มเป้าหมายของการจัดงานให้ชัดเจน คำอธิบาย: การจัดงานต้องเริ่มจาก “ทำไปเพื่ออะไร (Objective)” และ “จัดให้ใคร (Target)” ก่อนวางรายละเอียดอื่น

 

ข้อที่ 73. การทำ Press Kit สำหรับแจกสื่อมวลชนในงานลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมกองทุนหมู่บ้านของผู้อำนวยการ สทบ. ควรมีสิ่งใดเป็นสำคัญ?

ก. กำหนดการ, ข่าวแจก (Press Release), รายละเอียดโครงการชุมชน, ภาพประกอบ high-res

ข. หนังสือนิยายยอดฮิต

ค. บัญชีรายชื่อชาวบ้านทุกคนในหมู่บ้าน

ง. คูปองส่วนลดร้านอาหารเอกชน

เฉลย: ก. กำหนดการ, ข่าวแจก (Press Release), รายละเอียดโครงการชุมชน, ภาพประกอบ high-res คำอธิบาย: Press Kit สำหรับการลงพื้นที่ต้องประกอบด้วยข่าวแจก สรุปข้อมูลโครงการ กำหนดการ และภาพถ่าย/วิดีโอความละเอียดสูงพร้อมใช้งาน

 

ข้อที่ 74. เมื่อเกิดเหตุการณ์ข่าวลือเชิงลบเกี่ยวกับกองทุนหมู่บ้านในโซเชียลมีเดีย ทีมประชาสัมพันธ์ควรดำเนินการอย่างไรเป็นอันดับแรก?

ก. ลบคอมเมนต์และบล็อกผู้ใช้งานทุกคนทันที

ข. ตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-checking) กับหน่วยงานภายในที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วน

ค. ออกมาปฏิเสธทันทีโดยยังไม่ได้ตรวจสอบข้อมูล

ง. ปิดหน้าเพจหนี

เฉลย: ข. ตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-checking) กับหน่วยงานภายในที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วน คำอธิบาย: ขั้นตอนแรกของ Crisis Comm คือการตรวจสอบข้อเท็จจริงภายใน (Fact-checking) ก่อนที่จะชี้แจงสู่สาธารณะเพื่อป้องกันข้อมูลคลาดเคลื่อน

 

ข้อที่ 75. การจัดงานสัปดาห์มหกรรมกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ จัดเป็นกิจกรรมประเภทใด?

ก. Internal PR Event

ข. Special Event / Public Exhibition

ค. Press Conference เพียงอย่างเดียว

ง. Crisis Communication

เฉลย: ข. Special Event / Public Exhibition คำอธิบาย: งานมหกรรมเป็น Special Event และ Public Exhibition ขนาดใหญ่ที่รวมการแสดงผลงาน การจำหน่ายสินค้า และการสื่อสารภาพลักษณ์องค์กร

 

ข้อที่ 76. การจัดสืบสานความสัมพันธ์อันดีกับนักข่าวสายพัฒนาชุมชน/เศรษฐกิจ (Media Relations) วิธีใดเหมาะสมที่สุด?

ก. การจัดกิจกรรม Media Briefing / Press Tour ลงพื้นที่ดูงานจริงในชุมชน

ข. การให้เงินขวัญถุงแก่นนักข่าวทุกคน

ค. การโทรศัพท์ต่อว่านักข่าวเมื่อเขียนข่าวไม่ถูกใจ

ง. การไม่ให้ข้อมูลใดๆ แก่นนักข่าว

เฉลย: ก. การจัดกิจกรรม Media Briefing / Press Tour ลงพื้นที่ดูงานจริงในชุมชน คำอธิบาย: Press Tour หรือ Media Briefing เป็นการพาลงพื้นที่จริง ช่วยให้นักข่าวเข้าใจบริบทงาน ได้สัมผัสชุมชน และสร้างสัมพันธ์อันดี

 

ข้อที่ 77. คำว่า “Dark Site” ในการเตรียมรับมือข่าววิกฤต (Crisis Communication) หมายถึงสิ่งใด?

ก. เว็บไซต์ผิดกฎหมาย

ข. เว็บไซต์ชั่วคราวที่จัดทำเนื้อหาชี้แจงวิกฤตเตรียมไว้ล่วงหน้า และพร้อมเปิดใช้งานทันทีเมื่อเกิดเหตุการณ์

ค. หน้าเพจ Facebook ที่ถูกแฮ็ก

ง. โหมดมืดในโทรศัพท์มือถือ

เฉลย: ข. เว็บไซต์ชั่วคราวที่จัดทำเนื้อหาชี้แจงวิกฤตเตรียมไว้ล่วงหน้า และพร้อมเปิดใช้งานทันทีเมื่อเกิดเหตุการณ์ คำอธิบาย: Dark Site คือหน้าเว็บที่เตรียมเนื้อหา ข้อมูล แถลงการณ์ หรือแนวทางช่วยเหลือไว้ล่วงหน้า เผยแพร่ทันทีเมื่อเกิดวิกฤต

 

ข้อที่ 78. การทำ “Media Tour” มีลักษณะอย่างไร?

ก. การพานักท่องเที่ยวไปดูสถานีทีวี

ข. การที่ผู้บริหารและทีมประชาสัมพันธ์เดินทางไปพบปะบรรณาธิการและกองบรรณาธิการสื่อมวลชนถึงสำนักงาน

ค. การพานักข่าวไปเที่ยวต่างประเทศโดยไม่มีวาระงาน

ง. การจัดแข่งกีฬาภายใน

เฉลย: ข. การที่ผู้บริหารและทีมประชาสัมพันธ์เดินทางไปพบปะบรรณาธิการและกองบรรณาธิการสื่อมวลชนถึงสำนักงาน คำอธิบาย: Media Tour คือการเข้าเยี่ยมเยียนกองบรรณาธิการสื่อต่างๆ เพื่อกระชับความสัมพันธ์ แลกเปลี่ยนมุมมอง และนำเสนอนโยบายองค์กร

 

ข้อที่ 79. ประธานในพิธีเปิดงานอีเวนต์ของ สทบ. กล่าวเปิดงานและตัดริบบิ้น ขั้นตอนต่อไปตามธรรมเนียมการประชาสัมพันธ์คืออะไร?

ก. ปิดไฟ hall ทันที

ข. เชิญประธานและผู้มีเกียรติเดินเยี่ยมชมนิทรรศการและบูธผลงานชุมชน

ค. ให้ทุกคนแยกย้ายกลับบ้าน

ง. แถลงข่าวปิดงาน

เฉลย: ข. เชิญประธานและผู้มีเกียรติเดินเยี่ยมชมนิทรรศการและบูธผลงานชุมชน คำอธิบาย: หลังพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ จะเป็นการเชิญประธานและสื่อมวลชนเดินเยี่ยมชมบูธนิทรรศการ เพื่อให้สื่อถ่ายภาพและทำข่าว

 

ข้อที่ 80. การประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมงานอีเวนต์ประชาสัมพันธ์ นิยมใช้เครื่องมือใด?

ก. แบบสอบถาม (Questionnaire / Online Survey)

ข. การนับจำนวนถังขยะ

ค. การวัดอุณหภูมิห้อง

ง. การสังเกตสีรถที่มาจอด

เฉลย: ก. แบบสอบถาม (Questionnaire / Online Survey) คำอธิบาย: แบบสอบถามทั้งแบบกระดาษและ QR Code Online เป็นเครื่องมือมาตรฐานในการวัดความพึงพอใจ ข้อคิดเห็น และข้อเสนอแนะ

 

ข้อที่ 81. ข้อใดคือเป้าหมายหลักของการสื่อสารภายในภาครัฐ (Internal Communication) สำหรับ สทบ.?

ก. เพื่อให้บุคลากรรับทราบนโยบาย วิสัยทัศน์ และทำงานไปในทิศทางเดียวกันอย่างมีเอกภาพ

ข. เพื่อหาทางลดเงินเดือนบุคลากร

ค. เพื่อส่งข่าวให้ประชาชนภายนอกเท่านั้น

ง. เพื่อปิดกั้นข้อมูลข่าวสารระหว่างฝ่าย

เฉลย: ก. เพื่อให้บุคลากรรับทราบนโยบาย วิสัยทัศน์ และทำงานไปในทิศทางเดียวกันอย่างมีเอกภาพ คำอธิบาย: สื่อสารภายในสร้างความเข้าใจ Alignment และเป็นอันหนึ่งอันเดียวของคนในองค์กร เพื่อให้ทุกคนเป็น Brand Ambassador ได้

 

ข้อที่ 82. เมื่อองค์กรต้องเผชิญกับสถานการณ์วิกฤต ข้อใดคือสิ่งที่ “ไม่ควรทำ” (Don’t) ในการสื่อสาร?

ก. พูดว่า “No Comment” (ไม่มีความเห็น) โดยไม่ชี้แจงเหตุผลหรือบริบท

ข. แสดงความเสียใจและเห็นอกเห็นใจต่อผู้ได้รับผลกระทบ

ค. ตั้งทีมงานชี้แจงข้อเท็จจริง

ง. อัปเดตข้อมูลความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง

เฉลย: ก. พูดว่า “No Comment” (ไม่มีความเห็น) โดยไม่ชี้แจงเหตุผลหรือบริบท คำอธิบาย: การพูด “No Comment” ทำให้ถูกมองว่ายอมรับผิด หรือกำลังปกปิดความจริง สร้างภาพลักษณ์ลบอย่างรุนแรง

 

ข้อที่ 83. การจัดทำ Q&A หรือ FAQ ล่วงหน้าก่อนการแถลงข่าว มีประโยชน์อย่างไร?

ก. เพื่อทบทวนและเตรียมคำตอบสำหรับคำถามที่คาดว่าสื่อมวลชนจะซักถามได้อย่างถูกต้องและเป็นทิศทางเดียวกัน

ข. เพื่อนำไปขายเป็นหนังสือ

ค. เพื่อแจกให้ประชาชนอ่านแทนการฟังแถลง

ง. เพื่อยกเลิกการตอบคำถามสด

เฉลย: ก. เพื่อทบทวนและเตรียมคำตอบสำหรับคำถามที่คาดว่าสื่อมวลชนจะซักถามได้อย่างถูกต้องและเป็นทิศทางเดียวกัน คำอธิบาย: Q&A ช่วยซ้อมผู้บริหารและทีมงาน ให้พร้อมตอบคำถามยากๆ หรือคำถามประเด็นละเอียดอ่อนได้อย่างแม่นยำและไม่ขัดแย้งกัน

 

ข้อที่ 84. การเลือกสถานที่ในการจัดงานแถลงข่าว (Press Conference) ควรคำนึงถึงสิ่งใดมากที่สุด?

ก. เป็นสถานที่ที่เดินทางสะดวก มีปลั๊กไฟ อุปกรณ์เชื่อมต่อ สัญญาณอินเทอร์เน็ต และรองรับกล้องสื่อมวลชนได้ดี

ข. เป็นสถานที่ที่ลึกลับห่างไกลเพื่อไม่ให้ใครมา

ค. เน้นสถานที่ที่มีราคาแพงที่สุด

ง. จัดในห้องปิดสนิทไร้แสงสว่าง

เฉลย: ก. เป็นสถานที่ที่เดินทางสะดวก มีปลั๊กไฟ อุปกรณ์เชื่อมต่อ สัญญาณอินเทอร์เน็ต และรองรับกล้องสื่อมวลชนได้ดี คำอธิบาย: สถานที่แถลงข่าวต้องเดินทางสะดวก มีปลั๊กไฟ อินเทอร์เน็ตความเร็วสูง แสงสว่าง และพื้นที่สำหรับตั้งกล้องโทรทัศน์/สื่อมวลชน

 

ข้อที่ 85. ข้อใดคือบทบาทของนักวิชาการเผยแพร่ฯ ในการทำหน้าที่ MC (Master of Ceremonies) หรือพิธีกรในงานพิธีการ?

ก. กำหนดลำดับขั้นตอน ดำเนินรายการให้เป็นไปตามกำหนดการด้วยภาษาที่ถูกต้อง เหมาะสม และแก้ปัญหาเฉพาะหน้าบนเวที

ข. ตัดสินใจยกเลิกงานกลางคันโดยไม่บอกใคร

ค. พูดตลกคำหยาบคายเพื่อสร้างความสนุกสนาน

ง. นั่งฟังเฉยๆ บนเวที

เฉลย: ก. กำหนดลำดับขั้นตอน ดำเนินรายการให้เป็นไปตามกำหนดการด้วยภาษาที่ถูกต้อง เหมาะสม และแก้ปัญหาเฉพาะหน้าบนเวที คำอธิบาย: พิธีกรคือผู้ควบคุมจังหวะงาน เป็นหน้าเป็นตาของงาน ดำเนินการตามลำดับพิธีการ และแก้ไขสถานการณ์หน้างานอย่างละมุนละม่อม

 

ส่วนที่ 5: พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ พ.ศ. 2540 และจริยธรรมสื่อสารมวลชน/การประชาสัมพันธ์ (ข้อ 86 – 100)

ข้อที่ 86. ตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ข้อมูลข่าวสารของราชการที่ลงพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษาแล้ว มีผลอย่างไร?

ก. ถือว่าประชาชนทุกคนได้รับทราบข้อมูลนั้นแล้วตามกฎหมาย

ข. ยังต้องส่งจดหมายแจ้งทุกบ้าน

ค. เป็นข้อมูลลับห้ามเผยแพร่

ง. มีผลเฉพาะในกรุงเทพมหานครเท่านั้น

เฉลย: ก. ถือว่าประชาชนทุกคนได้รับทราบข้อมูลนั้นแล้วตามกฎหมาย คำอธิบาย: การประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามมาตรา 7 มีผลผูกพันและถือว่าประชาชนได้ทราบข้อมูลข่าวสารนั้นแล้ว

 

ข้อที่ 87. ข้อมูลข่าวสารประเภทใดที่หน่วยงานรัฐ “ห้ามเปิดเผย” ตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 (มาตรา 15)?

ก. ข้อมูลข่าวสารที่จะก่อให้เกิดความเสียหายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์

ข. ข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างประจำปี

ค. สรุปผลการอนุมัติโครงการกองทุน

ง. รายชื่อคณะกรรมการกองทุน

เฉลย: ก. ข้อมูลข่าวสารที่จะก่อให้เกิดความเสียหายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ คำอธิบาย: ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ หรือความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร เป็นข้อมูลที่ห้ามเปิดเผยตามกฎหมาย

 

ข้อที่ 88. หากประชาชนต้องการขอตรวจดูข้อมูลข่าวสารของ สทบ. ที่ไม่ได้ลงพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา สทบ. ต้องดำเนินการอย่างไรตามมาตรา 9?

ก. ปฏิเสธทุกกรณี

ข. จัดไว้ให้ประชาชนเข้าตรวจดูได้ ณ ศูนย์ข้อมูลข่าวสารของหน่วยงาน

ค. เรียกเก็บเงินค่าตรวจดู 10,000 บาท

ง. สั่งให้ประชาชนไปร้องเรียนต่อศาลก่อน

เฉลย: ข. จัดไว้ให้ประชาชนเข้าตรวจดูได้ ณ ศูนย์ข้อมูลข่าวสารของหน่วยงาน คำอธิบาย: หน่วยงานรัฐต้องจัดให้มีสถานที่หรือศูนย์ข้อมูลข่าวสารเพื่อให้ประชาชนเข้าตรวจดูข้อมูลข่าวสารตามมาตรา 9 ได้สะดวก

 

ข้อที่ 89. ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) ข้อใดคือ “ข้อมูลส่วนบุคคล” (Personal Data)?

ก. ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม

ข. จำนวนงบประมาณรวมของประเทศ

ค. รายชื่อกระทรวงในประเทศไทย

ง. สถิติจำนวนกองทุนหมู่บ้านทั่วประเทศ

เฉลย: ก. ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม คำอธิบาย: ข้อมูลส่วนบุคคลคือ ข้อมูลที่ทำให้ระบุตัวตนบุคคลธรรมดาได้ เช่น ชื่อ-นามสกุล, เลขบัตรประชาชน, ภาพถ่าย, เบอร์โทรศัพท์, อีเมลส่วนตัว

 

ข้อที่ 90. การปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อสารมวลชน ข้อใดคือหลักการที่สำคัญที่สุดของนักประชาสัมพันธ์ภาครัฐ?

ก. การสร้างข่าวปลอมเพื่อผลงานของตนเอง

ข. การนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่เป็นความจริง โปร่งใส มีความรับผิดชอบ และไม่บิดเบือน

ค. การรับของขวัญมูลค่าสูงจากสื่อมวลชน

ง. การโจมตีบุคคลอื่นเพื่อสร้างกระแส

เฉลย: ข. การนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่เป็นความจริง โปร่งใส มีความรับผิดชอบ และไม่บิดเบือน คำอธิบาย: จริยธรรมนักประชาสัมพันธ์ภาครัฐยึดความจริง ความซื่อสัตย์ ความโปร่งใส และความรับผิดชอบต่อสังคมเป็นหลัก

 

ข้อที่ 91. พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 การนำเข้าข้อมูลอันเป็นเท็จสู่ระบบคอมพิวเตอร์ที่ก่อให้เกิดความตระหนกตกใจแก่ประชาชน มีโทษอย่างไร?

ก. ปรับไม่เกิน 1,000 บาท

ข. จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ค. ไม่มีความผิดเพราะเป็นเสรีภาพ

ง. ตักเตือนเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น

เฉลย: ข. จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ คำอธิบาย: มาตรา 14 (2) นำเข้าข้อมูลเท็จอันน่าจะเกิดความเสียหายต่อความมั่นคงหรือเกิดความตระหนกแก่ประชาชน มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท

 

ข้อที่ 92. ข้อใดถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ (Copyright Infringement) ในการผลิตสื่อประชาสัมพันธ์?

ก. การนำเพลงที่มีลิขสิทธิ์มาประกอบคลิปวิดีโอประชาสัมพันธ์โดยไม่ได้รับอนุญาต

ข. การถ่ายภาพผู้บริหารขณะปฏิบัติหน้าที่

ค. การอ้างอิงแหล่งที่มาของข่าวอย่างถูกต้อง

ง. การใช้ภาพถ่ายที่ตนเองถ่ายขึ้นเอง

เฉลย: ก. การนำเพลงที่มีลิขสิทธิ์มาประกอบคลิปวิดีโอประชาสัมพันธ์โดยไม่ได้รับอนุญาต คำอธิบาย: การนำผลงานลิขสิทธิ์ของผู้อื่น (เช่น เพลง ภาพ วิดีโอ) มาใช้โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้ซื้อสิทธิ์ ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

 

ข้อที่ 93. การนำภาพ Royalty-Free มาใช้ในการทำสื่อประชาสัมพันธ์ หมายถึงอะไร?

ก. ภาพที่สามารถดาวน์โหลดและนำมาใช้ได้ตามเงื่อนไขใบอนุญาตโดยไม่ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ซ้ำซ้อนทุกครั้งที่ใช้

ข. ภาพที่วาดโดยพระมหากษัตริย์

ค. ภาพถ่ายที่ห้ามนำไปใช้งานทุกกรณี

ง. ภาพถ่ายราคาแพงที่สุด

เฉลย: ก. ภาพที่สามารถดาวน์โหลดและนำมาใช้ได้ตามเงื่อนไขใบอนุญาตโดยไม่ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ซ้ำซ้อนทุกครั้งที่ใช้ คำอธิบาย: Royalty-Free คือสิทธิ์การใช้งานที่จ่ายค่าธรรมเนียมครั้งเดียว (หรือใช้ฟรีตามสัญญาอนุญาต) แล้วนำไปใช้ซ้ำในงานได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรายครั้ง

 

ข้อที่ 94. จรรยาบรรณของนักประชาสัมพันธ์ตามสมาคมการประชาสัมพันธ์ไทย เน้นย้ำเรื่องใดเป็นสำคัญ?

ก. การรักษาความลับของราชการและไม่นำข้อมูลภายในไปแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน

ข. การเปิดเผยข้อมูลลับขององค์กรให้คู่แข่ง

ค. การรับเงินปิยวาจาจากเอกชน

ง. การปฏิเสธการให้ข้อมูลแก่ประชาชน

เฉลย: ก. การรักษาความลับของราชการและไม่นำข้อมูลภายในไปแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน คำอธิบาย: จรรยาบรรณนักประชาสัมพันธ์ต้องรักษาความลับองค์กร ซื่อสัตย์สุจริต และไม่ใช้ข้อมูลภายในแสวงหาประโยชน์มิชอบ

 

ข้อที่ 95. ข้อใดคือผลกระทบของ “ข่าวปลอม” (Fake News) ที่มีต่อองค์กรภาครัฐอย่าง สทบ.?

ก. ช่วยเพิ่มจำนวนผู้ติดตามเพจ

ข. ทำลายความเชื่อมั่น ความน่าเชื่อถือ และสร้างความสับสนแก่ประชาชนต่อโครงการของรัฐ

ค. ทำให้องค์กรได้รับงบประมาณเพิ่มขึ้น

ง. ไม่มีผลกระทบใดๆ

เฉลย: ข. ทำลายความเชื่อมั่น ความน่าเชื่อถือ และสร้างความสับสนแก่ประชาชนต่อโครงการของรัฐ คำอธิบาย: Fake News สร้างความเข้าใจผิด บั่นทอนความศรัทธาและความน่าเชื่อถือขององค์กรภาครัฐอย่างร้ายแรง

 

ข้อที่ 96. ตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ พ.ศ. 2540 คณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ (กขร.) ตั้งอยู่ที่ใด?

ก. สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี

ข. กระทรวงมหาดไทย

ค. กรมประชาสัมพันธ์

ง. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

เฉลย: ก. สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี คำอธิบาย: สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ (สขร.) สังกัดสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี

 

ข้อที่ 97. หากประชาชนถูกปฏิเสธ ไม่ให้เข้าดูข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานรัฐ ประชาชนมีสิทธิ์อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารภายในกี่วัน?

ก. 7 วัน

ข. 15 วัน

ค. 30 วัน

ง. 60 วัน

เฉลย: ค. 30 วัน คำอธิบาย: การอุทธรณ์คำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสาร ต้องยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับแจ้งคำสั่งปฏิเสธ

 

ข้อที่ 98. การโฆษณาแอบแฝง (Native Advertising / Advertorial) ที่ถูกต้องตามหลักจริยธรรมควรทำอย่างไร?

ก. ไม่ต้องแจ้งให้ผู้ชมทราบว่าเป็นโฆษณา

ข. มีการระบุข้อความชัดเจนว่าเป็น “บทความประชาสัมพันธ์” หรือ “Sponsored Content”

ค. หลอกลวงว่าเป็นงานวิจัยอิสระ

ง. อ้างว่าเป็นข่าวพระราชสำนัก

เฉลย: ข. มีการระบุข้อความชัดเจนว่าเป็น “บทความประชาสัมพันธ์” หรือ “Sponsored Content” คำอธิบาย: ตามหลักจริยธรรม สื่อหรือผู้โฆษณาต้องระบุให้ชัดเจนว่าเป็น Advertorial หรือ Sponsored Content เพื่อไม่ให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดว่าเป็นข่าวกรองทั่วไป

 

ข้อที่ 99. คำว่า “Creative Commons” (CC) ในการใช้สื่อและภาพถ่ายดิจิทัล หมายถึงข้อใด?

ก. สัญญาอนุญาตทางกฎหมายที่ผู้สร้างสรรค์ยินยอมให้สาธารณะนำผลงานไปใช้ตามเงื่อนไขที่กำหนด

ข. คลังภาพถ่ายที่ต้องซื้อด้วยเงินสดเท่านั้น

ค. ลิขสิทธิ์สงวนสิทธิ์เด็ดขาดห้ามนำไปใช้ทุกกรณี

ง. ชื่อโปรแกรมตัดต่อภาพ

เฉลย: ก. สัญญาอนุญาตทางกฎหมายที่ผู้สร้างสรรค์ยินยอมให้สาธารณะนำผลงานไปใช้ตามเงื่อนไขที่กำหนด คำอธิบาย: Creative Commons (CC) คือสัญญาอนุญาตให้ใช้ผลงานลิขสิทธิ์ฟรีภายใต้เงื่อนไขบางประการ เช่น ต้องให้เกียรติเจ้าของผลงาน (BY) ห้ามใช้เพื่อการค้า (NC)

 

ข้อที่ 100. ข้อใดคือคุณธรรมประจำใจที่สำคัญที่สุดของ “นักวิชาการเผยแพร่และการประชาสัมพันธ์ปฏิบัติการ” ในการรับใช้ประชาชน?

ก. ความซื่อสัตย์ สุจริต ยึดประโยชน์ส่วนรวม มีจิตสาธารณะ และมุ่งสื่อสารความจริง

ข. การแสวงหาชื่อเสียงส่วนตัว

ค. การเอื้อประโยชน์ให้พวกพ้อง

ง. การทำงานให้เสร็จไปวันๆ โดยไม่สนใจคุณภาพ

เฉลย: ก. ความซื่อสัตย์ สุจริต ยึดประโยชน์ส่วนรวม มีจิตสาธารณะ และมุ่งสื่อสารความจริง คำอธิบาย: ข้าราชการและบุคลากรภาครัฐต้องยึดมั่นในความซื่อสัตย์ สุจริต ประโยชน์ส่วนรวม จริยธรรมวิชาชีพ และจิตสาธารณะเป็นสำคัญ